Mongolئۇيغۇرچە中文
شاعانتوعاي: جايلىم ەكولوگياسىن قورعاۋ سيلىق قاراجاتىن تاراتتى   ساۋان: جاساندى سەرىك ارقىلى تەلە سيگنالىن قابىلداۋ جابدىعىن ورناتتى    شاعانتوعاي: سۋلياۋ پلاستيماسالى دەنە تاربيە الاڭى سالىندى   بۋرىلتوعاي: نەگىزگى ساتى كادرلارىنىڭ ەلەۋلى ەڭبەگى   شىڭگىل: اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارىنا بەرىلەتىن قوسىمشا قاراجات شارۋالارعا ءتيىمدى بولدى   باركول: وڭىرلىك ەرەكشەلىك ساياحاتشىلاردى باۋرادى  

جاڭ چۇنشيان

<<
  جاڭ چۇنشيان، ج ك پ ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ شۋجيى جاڭ چۇنشيان، ج ك پ ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ شۋجيى

نۇر باكىر

<<
  نۇر باكىر، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ ءتوراعاسى نۇر باكىر، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ ءتوراعاسى

«ابايدىڭ ويى بۇكىل ادامزاتقا ورتاق»(1)

− اباي تانۋشى تۇرسىن جۇرتباي (قازاقستان) ۇلىمەن سۇحپات

سۇحپاتتاسقان: نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى

2013.12.25 22:59     كەلۋ قاينارى : شينجياڭ گازەتى

  اباي دەسە ابايسىڭ،
  ابايلادىڭ جان - جاقتى.
  ريزا ەتتىڭ جارايسىڭ،
  قالىڭ ەلىڭ قازاقتى، - دەگەندەي، قازاقتىڭ اقىل - وي، ونەر ولكەسىندە اسقاق كورىنەتىن «اباي» اتتى شىڭ بار، ءوزىڭىز اباي تانۋ سالاسىندا ۇزاق جىل ەڭبەك ەتىپ، تەر توكتىڭىز، ابايدىڭ قازاق ساناسىنا جاساعان بۇرىلىسىن قالاي باعالايسىز؟
  تۇرسىن: ەڭ اۋەلى، ابايدى مەنىڭ قالاي قابىلداۋىم تۋرالى. ءبىزدىڭ اۋىل شىڭعىس تاۋدىڭ ەتەگىندەگى اباي اۋدانى دەپ اتالاتىن اۋىل. ول اۋىلدا اقساقالدار وتە شەشەن، ۇتىمدى سويلەيتىن، سىنشىل، تالاپشىل كەلەدى. جازدى كۇنى توبەنىڭ باسىندا، كەشكە جاقىن كۇن قىزارىپ باتىپ بارا جاتقاندا، القا - قوتان وتىرىپ ايتىلاتىن اڭگىمەلەر؛ قىستى كۇنگى سوعىم باسى، قوناقاسى تۇستارىنداعى اڭگىمەلەر اباي، قۇنانباي، مۇحتار تۋرالى بولاتىن. سول كەزدە سول اڭگىمەلەردى جىلىك ۇستاي وتىرىپ، سۇيەك مۇجي وتىرىپ، قۇلاقتى الا وتىرىپ تىڭدايمىز. كەيدە: «مىناۋ كىمنىڭ بالاسى - ەي»، - دەپ سۇراق قويىپ قالادى، سونداي ساتتەردە جاۋاپ بەرىپ قالساڭ، كادىمگىدەي الاقانىنا سالادى، ايالايدى، «وي مىناۋ قۇيما قۇلاق ەكەن»، - دەپ ءوزىڭدى اسىرا ماقتايدى. ال تارتىنىپ قالساڭ كادىمگىدەي رەنجىپ، «وسى كۇنگى جاستار - اي، ۇعىمسىز كەلەدى»، - دەپ ءوزىڭدى سىنايدى. سول كەزدە ءبىز ۇزاسا توعىز دا ون ءبىر جاستىڭ مولشەرىندەمىز، سوندىقتان سەن تىڭداساڭ دا، تىڭداماساڭ دا، قالاساڭ دا، قالاماساڭ دا، سول اباي اۋدانىندا ەرجەتىپ، ەسەيگەن كەزىڭدە، ابايدىڭ سوزىنە، قۇنانبايدىڭ سوزىنە، مۇحتار اۋەزوۆتىڭ شىعارمالارىنىڭ جازىلۋ تاريحىنا قۇلاق قويماي تۇرا المايسىڭ.
  ءبىزدىڭ اقساقالدار ەكى مانەرگە بولىنەدى: بىرەۋى، شىڭعىستىڭ سىرتىنداعى اقساقالدار، ولار اڭشى، ەر مىنەز، سەرى، ەر كوڭىل كەلەدى، ويتكەنى ولاردىڭ نەگىزگى ءومىر ءسۇرۋ كوزى اڭشىلىق. شىڭعىستىڭ سىرتىندا قازىر دە ادام بولمايدى، ءبىر تاۋدىڭ ارعى جاعىنداعى جايلاۋ سياقتى، ءومىر ءسۇرۋدىڭ ءوزى سول ەسكى ءومىردىڭ فورماسىمەن بىردەي. ال ويدىڭ ادامدارى دەيمىز، بۇل ەندى جيدەباي، قالا جاق بەتى شىڭعىستىڭ، ونداعى ادامدارىڭ ءسوزى ءبىر باسقا. سىرتتاعىلار: «ۋا داۋرەن - اي، ءوتتى - اۋ دۇنيە - اي، كەشەگى اباي دا ءوتتى - عوي دۇنيەدەن سول ايتقانداي»، - دەپ وسى ارعى - بەرگى كوشپەلى ءومىردى بىرەسە ارى اپارىپ، سونان كەرى توڭكەرىپ، شايقاپ، جىلعامەن اعىزىپ جىبەرەدى. ال ويدىڭ ادامدارى «اباي ايتقانداي» دەپ سىنمەن قابىلداپ، سىنني ويمەن وعان پىكىر ءبىلدىرىپ، ولەڭنىڭ ءاربىر جولدارىن تالدايدى، ويدىڭ قارتتارى ويدىڭ شەشەنى، سىرتتىڭ قارتتارى ءسوزدىڭ شەشەنى سياقتى. قازىر ۇرپاق اۋىسىپ، ءداستۇر وزگەرىپ بارادى. اباي ەلىندە ءسوزدى استارلاپ سويلەيدى، ءسوزدى استارلاپ، ەمەۋرىنمەن عانا ايتساڭ، سول كۇيىنشە ورىندايدى. ەگەر جاي - جاپساردى بايانداپ، بۇل بىلاي ەدى دەپ ۇزاق سويلەسەڭ، «مىناۋ ءبىر قىرت ەكەن - عوي، كوپ ءسوزدى ەكەن - عوي»، - دەيدى. مەن سونى ءوز باسىمنان 1976 - جىلعا دەيىن كەشىردىم، 1976 - جىلدان كەيىننەن باستاپ، جاڭاعى قارتتاردىڭ ءتىلىن تاۋىپ، ولاردىڭ سويلەيتىن ىمى - جىمىن ءتۇسىندىم، بۇل 25كە كەلگەن كەزىم، ويىم دا كىشكەنە ەرەسەك تارتتى. ۇلكەننىڭ ءتىلىن تاۋىپ، ىعىنا قاراي جىعىلاتىن تاجىريبە جيناقتاعاننان كەيىن عانا، ولار مەنى ىشتەرىنە تارتىپ، باۋىرىنا باستى، شىندىعىن ايتتى دەپ ويلايمىن. وسى قارتتاردىڭ ەمەۋرىن ءسوزىنىڭ استارىن ءتۇسىنۋىم، ولاردىڭ مەنى باۋىرىنا تارتۋى مەنىڭ ابايدىڭ ولەڭىن تۇسىنۋگە دەگەن كوزىمدى اشتى. مۇحتار اۋەزوۆتىڭ اباي تۋرالى مونوگرافيالارىنداعى، تالداۋلارىنداعى ماسەلەلەر ءوز الدىنا كلاسسيكالىق ۇلگى، ال جاڭاعى قارتتاردىڭ تالداعانى مۇلدەم باسقا، وسى مەكتەپتىڭ اسەرى ۇلكەن بولدى - عوي دەپ ويلايمىن. ابايدى سول وي تۇسكەننەن كەيىن 2 −− 3 جىلدا ءبىر رەت تولىقتاي وقىپ شىعامىن، سوندا 01 - 51 كۇن باۋىرىمدى جەردەن كوتەرە الماي قالاتىنمىن، سول جىل بويى ازىق بولادى. سونداي كەزدە اتاقتى ءانشى، دوسىم جانىبەك كارمەنوۆ كەلىپ، كۇنىنە ابايدىڭ ءبىر ءانىن ايتىپ، باۋىرىمدى جەردەن كوتەرتىپ، سەرگىتىپ، الگى العان اسەرىمدى ودان ارتىق ۇستەمەلەپ، نىساناعا كوتەرىپ كەتەدى. سول ويدىڭ ۇزاق ناتيجەسىندە، ابايعا دەگەن العاشقى كوزقاراسىمدى بەينەلەيتىن «كۇيەسىڭ جۇرەك، سۇيەسىڭ» دەگەن كىتاپ جازدىم، جالپى، بۇل شىعارما جان بوستاندىعى تۋرالى كوزقاراسىمدى تولىق بەينەلەيدى. بۇل كەڭەس وداعى كەزىندە تاۋەلسىزدىكتى اڭساپ، قاردىڭ استىمەن جۇرەتىن قىزىل سۋ سياقتى ابايدى قالقالاپ وتىرىپ جازعان ەڭبەگىم ەدى.
  ابايدىڭ جۇرەك تۋرالى تەڭەۋلەرى مەن سوزدەرىن، ۇعىمدارىن تالداعان ءبىر كىتاپ جازعىم كەلەتىن، بۇل 18 −− 91 جاستان بەرگى اڭساعانىم، ول ءالى جۇزەگە اسقان جوق. كەيىن بىلە كەلسەم، جۇرەك تەك قانا پوەزيالىق وبراز ەمەس، ول «كالىپ» دەگە ۇلكەن فيلوسوفيالىق باعىت ەكەن. دەگەنمەن دە: «38 - ءسوزدىڭ كىلتىن تاپتىم، ەندى اباي تانۋعا قايتىپ ورالمايمىن، ويتكەنى ونى تەرەڭدەپ تالداۋعا ساۋاتىم جەتپەيدى»، - دەپ، 1994 - جىلى 14 - جەلتوقسان كۇنى ءوزىمنىڭ ءبىر ايتىپ قالعانىم بار. ارادا مىنە 20 جىلعا تارتا ۋاقىت ءوتتى، الايدا كۇندەلىكتى وي جيىپ، ءسوز جيىپ، ابايعا جۇگىنىپ جۇرگەندىكتەن، ابايدىڭ ويلاۋ جۇيەسىمەن دۇنيەنى ءتۇسىنۋ، ونىڭ جالپى ءىسلام ويلاۋ جۇيەسىنىڭ جۇلگەسى مەن پوەتيكاسىنىڭ، دۇنيە قابىلداۋىنىڭ قۇرىلىمى تۋرالى ءبىر كىتاپتىڭ جوباسى تولىقتاي پىسىپ - جەتىلدى. اللا قالامعا قۋات بەرسە، جانعا قۋات بەرسە، ويعا قۋات بەرسە، وسىنى اباي تۋرالى ءومىر باياندىق كىتاپ جازىپ بىتكەننەن كەيىن قولعا الامىن دەپ ويلايمىن.

جاۋاپتى رەداكتورى : قۇلقايتەكتى نۇرلان جانايقان ۇلى