قىزمەت گرۋپپاسى ديقاندارمەن بىرگە قاربالاستىققا ءتۇستى   قابا: قىزمەت گرۋپپاسىنداعى كادرلار ناقتى ىستەر ىستەپ بەردى   شينجياڭنىڭ «ەڭ زەرەكتەرىن» تاڭداۋ قيمىلى باستالدى   وتىرىقتانعان مالشىلاردىڭ تىڭ تىرلىگى   قىستاققا تۇسكەن كادرلار جۇرت جۇرەگىن توعىستىردى   بۋىرشىن: قوي باعىمشىلىعىنان ۇلگى كورسەتۋ قىستاعىن قۇردى   «كىتاپ وقىعىڭ كەلسە ومىربەكتى ىزدە»   ناراتتاعى نار جىگىت  

«جاڭالىق اشۋشىلاردىڭ» قابىلەتىن تولىق ايگىلەيىك

جاڭا داۋىردەگى تىڭ باستاما (1)

لي حۇڭشيڭ

2018.01.12 14:31 كەلۋ قاينارى : شينجياڭ گازەتىنەن

  جاڭا ءداۋىر مەملەكەتتىڭ دامۋى، قوعامنىڭ العا باسۋى، جەكە ادامنىڭ ارمانى ءۇشىن ۇلان - قايىر كەڭىستىك ازىرلەپ بەردى، جاڭا داۋىردەگى رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ جانە وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسى − جاڭالىق اشۋشىلار، شارۋاشىلىق قۇرۋشىلار، قاراپايىم ەڭبەكشىلەر، كاسىپكەرلەر، جاڭاشا شارۋالار سياقتى توپتاردىڭ ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول شىعارۋىن قاجەت ەتەدى. گازەتىمىز شولۋشىلاردىڭ «جاڭا داۋىردەگى تىڭ باستاما» اتىنداعى جەلىلەس شولۋىن شىعارىپ، وقىرماندارمەن بىرگە، پارتيا 19 - قۇرىلتاي بايانداماسىنداعى تالاپتاردى ءار سالاعا، ءار كاسىپكە، ءاربىر ادامعا دەيىن تياناقتاندىرىپ، بۇكىل قوعامنىڭ ۇدەرە العا تارتۋ سەنىمى مەن جىگەرىن تاسقىنداتادى. − رەداكتوردان  بۇل كۇندەرى، جوعارى قارقىندى پويەزدا وتىرعان جولاۋشىلار 100 جىلدىڭ الدىندا جۇڭگولىقتاردىڭ 1 - رەت وزدەرى سالعان تەمىر جولى − بەيجيڭ - جاڭجياكۋ تەمىر جولىنىڭ تۋ سىرتىندا مىنانداي ءبىر حيكايانىڭ جاتقانىن بىلە بەرمەسە كەرەك: كەزىككەن كولبەۋلىك ماسەلەسىن باس جوبالاۋشى جان تيانيۋ جاڭالىق اشۋ رۋحىمەن حانزۋ تىلىندەگى «ادام» ءارىپى فورماسىنداعى جولدى جانە «قوس پاراۆوزبەن سۇيرەۋ» ءادىسىن قولدانىپ، شەشەدى، سوندىقتان بەيجيڭ - جاڭجياكۋ تەمىر جولىن سول كەزدە جۇڭگوعا «داڭق اپەرگەن جولى» دەپ اتاسادى. بۇل كۇندەرى جۇڭگونىڭ ينجەنەرلەرى دە سونداي جاڭالىق اشۋ رۋحىمەن قيىن ماسەلەلەردى ءبىر - بىرلەپ شەشىپ، قاتىناس لەنياسى دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ەڭ ۇزىن جوعارى قارقىندى تەمىر جول تورابىن قالىپتاستىردى. سولاردى ۋاكىل ەتكەن جۇڭگونىڭ جاڭالىق اشۋشىلارى ءداۋىر وزگەرىسىنە ىلەسىپ، تاريح جاراتۋدا.
  پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ بايانداماسىندا «جاڭالىق اشۋ − دامۋعا جەتەكشىلىك ەتۋدەگى ءبىرىنشى قوزعاۋشى كۇش» ەكەنى ورتاعا قويىلدى. وتكەندەگى تىم ەرەكشە 5 جىلدى ەسكە الار بولساق، «بۇكىل قوعامنىڭ دامۋ ومىرشەڭدىگى مەن جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭدىگى كورنەكتى دارەجەدە ارتتى». «موزىنىڭ» زەڭگىر كوككە كوتەرىلۋى، «جياۋلۇڭنىڭ» شىڭىراۋ تەڭىز تۇبىنە سۇڭگۋى، «اسپان كوزىنىڭ» الەمنىڭ تەرەڭ تۇكپىرىندەگى دىبىستى تىڭداۋى؛ ينتەرنەتتىڭ ىلەسۋشىسىنەن «ينتەرنەت +» جانە جاساندى ينتەللەكتتىڭ سەركەسىنە، بىرگە يگىلىكتەنەتىن ەكونوميكانىڭ سەركەسىنە... اينالۋى، وسىنداي ءبىرسىپىرا جەلىلەس شۇعىلالى تابىستار جاڭالىق اشۋشىنىڭ عانا العا باساتىنىن، جاڭالىق اشۋشىنىڭ عانا قۇدىرەتتەنە الاتىنىن، جاڭالىق اشۋشىنىڭ عانا جەڭىسكە جەتەتىنىن ايگىلەدى. ءتىپتى شەتەل مەديالارى «جۇڭگونىڭ جاڭالىق اشۋداعى زور كومەسكى كۇشىن كورە الماۋ وتە وكىنىشتى» دەپ كەسەتەدى. جاڭالىق اشۋ دامۋعا جەتەكشىلىك ەتەدى، جاڭالىق اشۋ رەفورماعا قوزعاۋشىلىق ەتەدى، مىنە بۇل قازىرگى تاڭداعى جۇڭگونىڭ ناعىز بەينەسى.
  بازار جاڭالىق اشۋشىعا قاراي بەيىمدەلەدى، اياق الىس ءسال باياۋلاسا عانا، ءداۋدىردىڭ ۇلى كوشىنەن قالىپ قويادى. بارلىعىمىزعا تانىس شينفي ماركالى مۇزداتقىش كەزىندەگى ەل اراسىنداعى ەڭ ايتۋلى جاساۋ - جابدىق سانالاتىن، جاقىنعى جىلداردان بەرى ءونىمدى زەرتتەۋدىڭ جانە دەڭگەيىن ءوسىرۋدىڭ جەتەرسىزدىگىنەن بازارىنان ايىرىلۋ حاۋپىنە ءدوپ كەلدى؛ حاي - ىر ماركاسىن ايتار بولساق، ونىمگە جاڭالىق ەنگىزۋدى جانە دەڭگەيىن ءوسىرۋدى ەرتەدەن باستادى، بىلتىر 5 ميلليارد 580 ميلليون ا ق ش دوللارىمەن ا ق ش - تىڭ تۇڭيۇڭ ەلەكتر سەرىكتەستىگىنىڭ ءۇي ەلەكتر جابدىقتارى كاسىبىن ساتىپ الدى. حاي - ىر سياقتى تىنباي جاڭالىق اشىپ، شەتەلدەردە ىرگە تەپكەن جۇڭگو سەرىكتەستىكتەرى جەتەرلىك. باتىستىڭ ءبىر نەگىزگى اقپارات قۇرالى جۇڭگونىڭ جاس بۋىن كاسىپورىنشىلارىندا جاڭالىق اشۋ رۋحى مەن عالامدىق كوز ايا بار، ولار دۇنيە ءجۇزى ونەركاسىبى مەن تۇتىنۋدىڭ جاڭا اعىمىنا جەتەكشىلىك ەتۋدە دەپ جازادى. جاھاندانۋ داۋىرىندە بۇكىل دۇنيە ءجۇزى «جاڭالىق اشۋ» سىندى تىڭ باستامادا تۇر، جاڭالىق اشپاي بولمايدى، جاڭالىق اشۋ باياۋلاسا دا بولمايدى. كىمنىڭ اياق الىسى تەز بولسا، كىم قارقىنىن ءۇرتىس ۇدەتە السا، وندا بولاشاق سونىڭ قولىندا.
  2035 - جىلعا بارعاندا سوتسياليستىك وسىزاماندانۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرىپ، جاسامپاز مەملەكەتتەردىڭ الدىڭعى قاتارىنا ءوتۋ كەرەك. جاڭالىق اشۋدىڭ مىندەتى اۋىر، جولى الىس. شەتەل اقپارات مەديلارى «جۇڭگو ءوزىنىڭ كەلە جاتقان كونە جولىنىڭ سوڭىنا شىقتى، قازىر، ءسوز جوق، بەلگىسىز ءبىر وڭىرگە كەلىپ ءوزىن دالەلدەۋى كەرەك» دەپ جازادى. بولاشاققا ىزدەنىس جاساۋ ءۇشىن بوگەتتەردى بۇزىپ، مۇمكىن ەمەستى مۇمكىندىككە اينالدىرۋ كەرەك. بەيدۋ جۇيەسىندەگى وزەكتى ءبىر بولشەكتىڭ اتى «اتوم ساعاتى»، وسىنى زەرتتەپ جاساۋدىڭ العاشقى مەزگىلىندە جۇڭگو تەحنيكالىق قۇرساۋلاۋعا ۇشىرادى، زەرتتەۋشىلەر «بۇل تەحنيكالىق بوگەتتى باسقالارعا قاراپ وتىرماي ءوزىمىز شەشەمىز» دەگەن بەكىمگە كەلەدى دەپ قارادى، ولار ەكى - اق جىل ۋاقىت جۇمساپ وسى قيىن ءتۇيىندى شەشەدى. قازىر بەيدۋ 3 - ءنومىرلى اتوم ساعاتى ءار 3 ميلليون جىلدا ارەڭ ءبىر سەكۋندتىق پارىق شىعاتىن دالدىككە جەتتى. بىرەۋلەر جاڭالىق اشۋ ءۇشىن نە قاجەت؟ دەپ سۇراۋى مۇمكىن وعان بەيدۋ جۇيەسىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى بىلاي دەپ جاۋاپ بەرەدى: جاڭالىق اشۋ − قاجىماس قايسارلىقتى، مويىماس تاباندىلىقتى، اقتىق جان قيارلىق شايقاس رۋحىن، ۇزدىكسىز ۇڭىلە زەرتتەيتىن شەبەرلىك نيەتتى قاجەت ەتەدى. مىنە وسى فاكتورلار جاڭالىق اشۋدىڭ قۇدىرەتتى كۇشىن ۇيىستىرادى.
  بۇل ءداۋىر جاڭالىق اشۋشىلارعا ءتان، جاڭالىق اشۋشىلاردى قاجەت ەتەتىن ءداۋىر ءارى جاڭالىق اشۋشىلار قابىلەتىن، ءسوز جوق، ساۋلەلەندىرە الاتىن ءداۋىر. جاسامپاز مەملەكەت قۇرۋ − سان مىڭداعان جاڭالىق اشۋشىلاردىڭ جاڭالىق اشا كۇش بىرىكتىرىپ، تىڭ جاسامپاز ەل قۇرۋدىڭ ۇلى كۇشىن ۇيىستىرۋدى قاجەت ەتەدى. بۇل كۇندەرى عىلىم - تەحنيكادا قۇدىرەتتى ەل بولۋ، جەلىدە قۇدىرەتتى ەل بولۋ، توراپتا قۇدىرەتتى ەل بولۋ، سيفرلى جۇڭگو، پاراساتتى قوعام قۇرۋ، مىنە وسىنىڭ بارلىعى جاڭالىق اشۋدى مىعىم تىرەك ەتەدى. ءار سالا، ءار كاسىپ حۋاڭ شۇيحۋا قاتارلى قاجىرلىلاردى، حۋاڭ دانيان قاتارلى رايىنان قايتپايتىن كاسىپ اشۋشىلاردى، جاڭالىق اشۋشىلاردى قاجەت ەتەدى. ءداۋىر جاڭالىق اشۋ رۋحىن، سونداي - اق سەلبەستىك كۇشكە مۇقتاج، كاسىپورىندى باستى تۇلعا، بازاردى باعىت، كاسىپورىن، مەكتەپ، زەرتتەۋ ورنى تىعىز ۇشتاسقان تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ جۇيەسىن قۇرىپ، ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىن جاراتۋدى، قورعاۋدى، قولدانۋدى كۇشەيتىپ، اناعۇرلىم نىق قاداممەن «بۇرىنعىلاردىڭ جۇرمەگەن جولىمەن ءجۇرۋ» كەرەك. سونىمەن بىرگە، بۇكىل قوعام جاڭالىق اشۋدىڭ تاماشا ورتاسىن جاراتىپ، جاڭالىق اشۋ ىنتاسىن تاسقىنداتىپ، جاسامپاز دارىندىلاردى باۋلۋدى قاجەت ەتەدى.
  ىزدەنىس − جاڭالىق اشۋشىلاردىڭ رۋحى، ءداۋىر − جاڭالىق اشۋشىلاردىڭ ءورىسى. ءبىر وقىمىستى وتكەن عاسىردىڭ 80 - جىلدارىنداعى ا ق ش - تى كولىك كوپ، تەلەفون كوپ، كومپيۋتەر كوپ، كارتچكا كوپ سىندى «4 كوپپەن» بەينەلەگەن ەدى ءارى سول كەزدەگى گۇلدەنگەن قوعامنىڭ ءبىر ولشەمى ەتكەن بولاتىن. قازىرگى جۇڭگونى «ينتەللەكتتى قول تەلەفوننىڭ كوپتىگىمەن» بەينەلەۋگە بولادى، كولىك شاقىرۋ، كارتچكا ىستەتۋ، قوعامدىق بايلانىس، ساتىپ الۋ سياقتىلاردىڭ بارلىعى وسى قول تەلەفونعا جيناقتالعان، بۇل بۇرىنعىلاردىڭ ويىنا دا كىرىپ كورمەگەن جاعداي. بۇل كۇندەرى جۇڭگونىڭ جاڭالىق اشۋى شەتەلدىك ساياحاتشىلاردىڭ تاڭدايىن قاقتىرۋدا. بولاشاقتا، ءبىز ءوز سالامىزدىڭ جاسامپاز دارىندىلارىنان بولىپ، «جاسامپاز جۇڭگونى» بىرگە قۇرۋىمىز كەرەك.
جاۋاپتى رەداكتورى : نۇربولات قابىل ۇلى
ءبىز تۋرالىبىزبەن بايلانىسسايت كارتاسىگازەتكە جازىلۋحابار - ماقالا جولداۋ