قىزمەت گرۋپپاسى ديقاندارمەن بىرگە قاربالاستىققا ءتۇستى   قابا: قىزمەت گرۋپپاسىنداعى كادرلار ناقتى ىستەر ىستەپ بەردى   شينجياڭنىڭ «ەڭ زەرەكتەرىن» تاڭداۋ قيمىلى باستالدى   وتىرىقتانعان مالشىلاردىڭ تىڭ تىرلىگى   قىستاققا تۇسكەن كادرلار جۇرت جۇرەگىن توعىستىردى   بۋىرشىن: قوي باعىمشىلىعىنان ۇلگى كورسەتۋ قىستاعىن قۇردى   «كىتاپ وقىعىڭ كەلسە ومىربەكتى ىزدە»   ناراتتاعى نار جىگىت  

«ەڭبەكشىلەردىڭ» ارمانىن ىسكە اسىرايىق

جاڭا داۋىردەگى تىڭ باستاما (2)

حى ديڭديڭ

2018.01.12 14:27 كەلۋ قاينارى : شينجياڭ گازەتىنەن

  ەڭبەك ءالى دە داڭقتى سانالا ما؟ ەڭبەكپەن اۋقاتتانۋعا بولا ما؟ وسىنداي ءبىرشاما زور ماسەلەلەر جاقىننان بەرى ادامداردىڭ نازارىن ءجيى اۋداردى، اسىرەسە، جاستاردىڭ قىزۋ تالقىسىنا اينالدى. ينتەرنەتتە ءبىر ەكونوميست «3 كوزقاراستى داتتاعان» قورىتىندىسىن العا تارتادى. ونىڭ ەڭبەكپەن بايۋعا بولمايدى دەگەن قورىتىندىسى توراپتاستاردىڭ امالياتتان تارتىپ لوگيكاعا، عىلمي قاعيدادان ءجون - جوسىنعا دەيىنگى جان - جاقتى تويتارىسىنا ۇشىرادى. اماليات قوس قولعا سۇيەنىپ ارماندى جۇزەگە اسىرۋ، ەڭبەكپەن قۇن جاراتۋ −− ادامدار اراسىنداعى قاراپايىم جوسىن ءارى قوعامنىڭ دامۋىنداعى ءتۇبىرلى قاعيدا، ءداۋىردىڭ ەڭبەكشىلەردىڭ كوڭىل تۇكپىرىنە قۇيعان شىنايى سەنىمى ەكەنىن دالەلدەدى.
  ەڭبەكتى، ەڭبەكشىلەردى قۇرمەتتەۋ −− قوعامنىڭ نەگىزىنە ساياتىن ءىرى ماسەلە. ادام سميت «حالىق بايلىعىنىڭ تابيعاتى مەن سەبەپتەرى تۋرالى زەرتتەۋىنىڭ» العى سوزىندە - اق ەڭبەك ۇلتتىق بايلىقتىڭ قاينارى دەگەن قۋاتتاماسىن جازادى؛ ماركستىڭ ەڭبەك قۇنى تەورياسى ەڭبەكتىڭ ءمانىن ىشكەرىلەي سۇرىپتادى؛ ەلىمىز ءالميساقتان بەرى قاجىرلى ەڭبەكپەن بايۋعا باسا ءمان بەرىپ، ەڭبەكپەن قۇن جاراتۋدى ۇستانعاندىقتان، شەتەل اقپارات مەديالارى جۇڭگونىڭ رەفورماسىن «قاجىرلى ەڭبەك رەفورماسى» دەپ اتايدى. تاريحتى ەسكە الار بولساق، «تەمىر ادام رۋحىنان» «قىزىل تۋ توعانى رۋحىنا» ودان «عارىشقا ادام الىپ ۇشىرۋ رۋحىنا» دەيىن ەڭبەكشىلەردىڭ قاجىماي - تالماي شىنايى ەڭبەكتەنۋىنىڭ ارقاسىندا بۇگىنگىدەي شۇعىلالى جۇڭگو قۇرىلدى. قوعامدا ەڭبەكتىڭ قۇنىنا ءبىر مەزگىل كۇمان تۋعانىنا شەك كەلتىرۋگە بولمايدى، دەسەدە، بۇل كۇندەرى جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسى جاپپاي كوتەرىلدى، كەيبىر كاسىپورىندارداعى مىقتى شەبەرلەردىڭ جىلدىق ەڭبەكاقىسى ميلليون يۋانعا جەتىپ، ەڭبەكتىڭ قۇنى قايتا ايگىلەندى. مىنە وسىلاردىڭ بارلىعى پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ بايانداماسىنداعى «ەڭبەك داڭقتى دەپ بىلەتىن قوعامدىق سالت پەن كەمەلدەنە تۇسۋگە ۇمتىلاتىن، كاسىبىن سۇيەتىن سالت قالىپتاستىرۋدىڭ» بەرىك نەگىزىن قالادى.
  بۇل كۇندەرى ەڭبەكشىنىڭ ماندىك قامتىمى بۇرىن - سوڭدى بولماعان دارەجەدە كەڭەيدى. ينتەرنەتتە ۇستىنەن جۇرگىزۋشى، كاسىپتىك ەلەكتروندىق سايىس شەبەرى، دەنە شىنىقتىراتىن جەكەلىك باپكەر، ارمان - تىلەك جوبالاۋشىسى... بۇرىندارى كوپ ەستىمەيتىن وسىنداي ەڭبەك تۇرلەرى جاراتىلدى، وسى ءداۋىردىڭ جاڭا «ءومىر يەلەرىن» تۋىنداتتى. چۇڭچيڭنىڭ چاۋتيانمىنىندەگى اپكىشپەن جۇك تاسيتىنداردى ەندىگارى كورە المايتىن بولدىق، تەك قانا كۇش - قۋاتتى قاجەت ەتەتىن ەڭبەك ازايا باستادى، جاسامپازدىق قابىلەتتى كەرەك ەتەتىن ەڭبەك تۇرلەرى قاۋىرت كوبەيدى. جاڭا دامۋ ۇستانىمىنىڭ ەكپىنى، قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانىڭ ۇزبەي ىلگەرىلەتىلۋى، ەڭبەك ءبولىسىنىڭ اشالانۋى ەڭبەكشىلەردىڭ ورەسىن كوتەرىپ قانا قالماستان، ەڭبەك رۋحىنىڭ كوتەرىلۋىن دە جەبەدى. ۇساق بولشەكتى مانەرلەۋدىڭ دالدىگى %99 بولسا، وندا ول شەبەر، دالدىگى %99.99كە جەتسە وندا ول ادامدار قۇرمەتپەن قارايتىن ءىرى ەل شەبەرى بولدى. ەڭبەكتىڭ ۋاقىتى وتكەن جوق، قايتا ونىڭ بازارداعى قۇنى ەسەلەپ ارتتى.
  پارتيا 19 - قۇرىلتاينىڭ بايانداماسىندا ءبىلىمدى، ونەرلى، جاڭاشىل ەڭبەكشىلەر قوسىنىن قۇرىپ، ەڭبەك وزاتى رۋحى مەن شەبەرلىك رۋحتى ساۋلەلەندىرۋدى باسا دارىپتەدى. ءبىلىم مەن ەڭبەكتى ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى، ءبىز قۇلشىنىستىڭ ءمانىن، ءبىلىمنىڭ سالماعىن باسا دارىپتەۋىمىز كەرەك. ءبىلىم ەكونوميكاسىنىڭ جەل وتىندە قانات قاققان جاڭالىق اشۋشىلار قيادان قيالاپ، جەڭىسكە جەتتى، ءبىلىم ولارعا تىرەك بولدى. بۇل ءبىر بەتالىستى، ءتىپتى، ءبىر اۋقىمدى، ياعني دەن قويا قاجىرلىلىقپەن ىستەۋ الاڭعاسارلىقپەن ىستەي بەرۋ دەگەندىك ەمەس، جاڭادان شىققان قاي سالا بولسادا جاڭالىق اشۋدان ەكى ەلى ايرىلا المايتىندىعىن تانىتتى. ءبىلىمدى بولۋ، تەحنيكالىق قابىلەتى بولۋ، جاڭالىق اشۋ −− جۇڭگونىڭ دەموگرافيالىق ديۆيدەندىنىڭ «ساننان» «ساپاعا» قاراي بۇرىلىس جاساۋىنداعى، ءسوزسىز، باساتىن جولى، ءاربىر جەكەنىڭ ومىرلىك قۇنىن ۇلعايتاتىن شەشۋشى كىرتاسى. ارتىق ونەردىڭ اۋىرلىعى جوق، ماعلۇماتىنا قاراماي قابىلەتىنە قارايتىن جاڭا ءداۋىر تارازىسى ءبىر ادامنىڭ شىنايى قابىلەتىن ءارقانداي كەزدەگىدەن دە دۇرىس باعامدادى.
  ەڭبەكشىلەردىڭ ارمانىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن، قاجىرلى دا باتىل ادامدارعا اناعۇرلىم ءادىل جۇمىس ورتاسىن، اناعۇرلىم كوپ ادامدارعا ءوزىن ايگىلەيتىن وراي بەرۋ كەرەك. 30 نەشە جىلدىڭ الدىندا، قالا مەن اۋىل اراسىنداعى قاقپانىڭ اشىلۋى ەگىس اتىزىنا قارمالىپ قالعان قولداردىڭ قالاعا قاراي سوزىلۋىنا مۇمكىندىك جاساپ، جۇڭگونىڭ وندىرگىش كۇشىنىڭ ساپاسىن ايتارلىقتاي جوعارىلاتتى. بۇل كۇندەرى نوپوس رەفورماسى ۇزبەي ىلگەرىلەپ، بازار ورايى ۇزدىكىسز كوبەيىپ، ءتىپتى كوپ ادامداردىڭ ونەر ۇيرەنىپ، جەڭىسكە جەتۋىنە مۇمكىندىك جاراتتى. دەسەدە، بۇل داڭعىل جول ىشكەرىلەي كەڭەيتۋدى قاجەت ەتەدى. فينانس سىندى ءنارلى حورەكپەن اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى، شارۋالار قىزمەتىن ارلەندىرۋ، شارۋاشىلىق قۇرۋ نىساندارىن باۋلۋ، كاسىپتىك تاربيەنى كۇشەيتۋ، كاسىپتىك جوبالاۋمەن، جەتەكشىلىك ەتۋمەن قامداۋ، ەڭبەك ۇقىق - مۇددەسىن قامتاماسىزداندىرۋدى بەكەمدەۋ، جۇمىسقا ورنالاسۋشىلاردى كەمسىتپەۋ، مىنە، وسىنداي العاشقى ارماندار ارداقتالعاندا عانا، قاجىرلى ەڭبەك تابيعي تۇردە ءبىر ءتۇرلى سەنىمگە اينالاتىن بولادى.
  «اشتى ەڭبەكتىڭ ءتاتتى جەمىسىن كىم كورەدى؟» ءتوزىمىنىڭ اينالىس تۇرعىسىنان قاراعاندا، ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن تاتقىزۋعا كەپىلدىك ەتۋ، ەڭبەك ىستەۋگە شابىتتاندىرۋدان دا ماڭىزدى، بۇل ەڭبەك ءبولىس ءتۇزىمىن ونان ارى كەمەلدەندىرۋدى قاجەت ەتەدى. ەڭبەگىنە قاراي ءبولۋ پرينسيبىنە تاباندى بولىپ، وندىرىستىك فاكتورلار بويىنشا ءبولۋ ءتۇزىلىس مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، «ەكونوميكانىڭ ارتۋىنا تاباندى بولۋمەن بىرگە تۇرعىنداردىڭ كىرىسىنىڭ ارتۋىن دا ىسكە اسىرعاندا، ەڭبەك ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋمەن بەرگە ەڭبەكاقىسى دا قوسا جوعارىلاعاندا عانا، ەڭبەكشىلەر رەفورما جاساپ، دامۋدىڭ جەمىستەرىنەن بىرگە يگىلىكتەنە الادى. قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ، زاڭعا سانالى بويسۇنعاندار اۋقاتتانىپ، ءىرى، ورتا دارەجەلى تابىس يەلەرى وزدىگىنەن قالىپتاسقان شاقتا، ەڭبەكتىڭ قۇنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى بولادى.
  «ەڭبەك ەتسەڭ ەرىنبەي، تويادى قارنىڭ تىلەنبەي». جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە قول جەتكىزىپ، باي، دەموكراتيالى، وركەنيەتتى، جاراسىمدى كوركەم سوتسياليستىك وسىزاماندانعان قۇدىرەتتى ەلدى جاپپاي قۇرۋ −− ايتىپ كەلگەندە ەڭبەككە سۇيەنەدى، ەڭبەكشىلەرگە سۇيەنەدى. باقىت اسپاننان تۇسپەيدى، الايدا ەڭبەك ارماندى ىسكە اسىرادى.
جاۋاپتى رەداكتورى : نۇربولات قابىل ۇلى
ءبىز تۋرالىبىزبەن بايلانىسسايت كارتاسىگازەتكە جازىلۋحابار - ماقالا جولداۋ