قىزمەت گرۋپپاسى ديقاندارمەن بىرگە قاربالاستىققا ءتۇستى   قابا: قىزمەت گرۋپپاسىنداعى كادرلار ناقتى ىستەر ىستەپ بەردى   شينجياڭنىڭ «ەڭ زەرەكتەرىن» تاڭداۋ قيمىلى باستالدى   وتىرىقتانعان مالشىلاردىڭ تىڭ تىرلىگى   قىستاققا تۇسكەن كادرلار جۇرت جۇرەگىن توعىستىردى   بۋىرشىن: قوي باعىمشىلىعىنان ۇلگى كورسەتۋ قىستاعىن قۇردى   «كىتاپ وقىعىڭ كەلسە ومىربەكتى ىزدە»   ناراتتاعى نار جىگىت  

وتان

(شالقىما)

 اعزام اياسىن ۇلى

2018.01.01 16:55 كەلۋ قاينارى : شينجياڭ گازەتىنەن

  وتان دەگەن ۇلى ۇعىمدى مەن ءارقاشان كوكىرەگىمدە ساقتاپ جۇرەمىن. ويتكەنى، وتان مەنىڭ ماقتانىشىم، ەڭ الدىمەن مەن وسىناۋ 9 ميلليون 600 مىڭ شارشى كيلومەتر كەڭ كوسىلگەن كوركەم تەرريتورياسى بار الىپ ەلدىڭ ازاماتى بولعاندىعىم ءۇشىن ماقتانام. 5000 جىلدان استام شۇعىلالى وركەنيەتى، ۇزىننان - ۇزاققا سوزىلىپ جاتقان ۇلى قورعانداي ءۇزىلىسسىز جالعاسقان ءتورت ۇلكەن تاپقىرلىقتان تارتىپ، الەم وركەنيەتىنە ەلەۋلى ۇلەستەر قوسقان جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى مادەنيەتى ءۇشىن ماقتانام.
  دامۋدىڭ جاھاندانعان جاڭا داۋىرىندە، دۇنيە ءجۇزىنىڭ الدىڭعى قاتارىنان ورىن العان بىرىنشىلەرىمىزبەن، ەڭدەرىمىزبەن ماقتانام. جەر اپشىسىن قۋىرعان زىمىران پويەزبەن، بۇكىل اسپان الەمىن كوزبەن كورىپ، قولمەن ۇستاعانداي جاقىنداتاتىن «اسپان كوزى» دۇنيە ءجۇزى بويىنشا 1 - ورىندا بولسا، الدىڭعى قاتاردان ويىپ ورىن العان قيۋلاسۋى حيكىمەت كوپىرلەر، تۋنەلدەر، سۇڭگۋىرلەر، قويشى، ايتەۋىر، جەردە دە، تەڭىزدە دە، اسپاندا دا وسى زامان جاڭالىقتارىنىڭ جارشىسى بولىپ وتىرعان ۇلى جۇڭحۋا وتانىمىزبەن ماقتانام.
  وتان − مەنىڭ قۋانىشىم. ويتكەنى، شىعىستان الاۋلاپ كوتەرىلگەن شۇعىلالى كۇندەي ەلىمىزدەگى ءار ۇلت حالقىنا ىستىق مەيىرلى شۋاعىن شاشقان جۇڭحۋاداي قۇتتى توپىراق، كەنىشتى مەكەندە تۋعانىما قۋانام.
  تاريحتاعى «شىعىستىڭ دىمكاسى» اتانعان ەلدەن، قازىرگى شىعىستىڭ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ الىبى بولىپ وتىرعان ۇلى وتانىمىزدىڭ كۇن سايىن كوركەيىپ - گۇلدەنىپ، قۇدىرەتتەنىپ، بەرەكە مەن بىرلىكتىڭ مەكەنى بولعان بەيبىت ەلدىڭ ازاماتى بولعاندىعىم ءۇشىن قۋانام.
  وتان مەن ءۇشىن نۇرلى بولاشاق، ول ول ما، ءاربىر جەكە ادامنىڭ ەرتەڭگى كۇلىپ اتار نۇرلى ءومىرى، ارينە، ءاربىر ادامنىڭ ءومىرى وتان بولاشاعىمەن بايلانىسىپ جاتادى. تەرەڭدەگەن رەفورمانىڭ جالپى بەتتىك ىلگەرىلەپ، بۇكىل ەل حالقىنىڭ تىلەگىنەن شىعىپ، اي - اي سايىن ايشىقتالىپ، جىل - جىل سايىن جاڭالىقتاردىڭ جارىق كورگەنىنە؛ زاڭ - ءتۇزىمنىڭ جالپى بەتتىك كەمەلدەنىپ، جالپى قاۋىمنىڭ ءادىل زاڭنىڭ قورعاۋىندا وتىرعاندىعىن دا؛ داڭقتى پارتيامىزدىڭ ءوز مۇشەلەرىن جالپى بەتتىك قاتاڭ باسقارىپ، حالىقتىڭ الدىڭعى قاتارداعى اۆانگاردىنا اينالدىرعانىنا؛ حالىقتى تولىقسىعان تۇرمىسقا جالپى بەتتىك جەتەلەپ، باياشات باقىتتى ورتا جاراتقانىنا كۋا بولىپ، كورەگەن كوسەمىمىز شي جينپيڭنىڭ جول سىلتەۋىندە، جۇڭگوشا سوتسياليزم جولىمەن ارىنداپ العا تارتىپ كەلە جاتقانىمىزعا قۋانام.
   وتانعا دەگەن قۇرمەت پەن ساعىنىشتى سەزىم ۇنەمى مەنىڭ كوكىرەگىمدە كۇمبىرلەپ كۇي بولىپ شەرتىلىپ تۇرادى. مەن بەلگىلى ءىسساپارمەن نەمەسە ساياحاتپەن دۇنيەنىڭ قاي تۇكپىرىنە بارسام دا وتان مەنىڭ كوز الدىمدا بەس جۇلدىزدى قىزىل تۋداي جەلبىرەپ، ۇنەمى باعىت - باعدار كورسەتىپ، الىپ ۇشقان جۇرەگىممەن بىرگە سوعىپ تۇرادى. سوناۋ الىپ مۇحيتتىڭ ار جاعىنداعى شەكسپيردىڭ ەلىندە، الدە گوركيدىڭ تۋعان جەرىندە نەمەسە ەگيپەتتىڭ ەجەلگى پراميداسىنىڭ الدىندا، پاريجدەگى ەيفەل مۇناراسىنىڭ باسىندا، ءتىپتى، دۋبايدىڭ الەمدەگى ەڭ بيىك اينەك عيماراتىنىڭ كوك تىرەگەن بيىگىندە تۇرعان كەزدەردە دە وتان ماعان ۇنەمى كۇلىمدەپ قول بۇلعاپ تۇرعانداي ماقتانىشتى ۇلى سەزىم سيلاعانىنا ماقتانام، ۇلى وتانىممەن ماقتانام.
  «وتان وتباسىنان باستالادى»، - دەيدى ءبىزدىڭ حالىق. ول راس، وتان − قۋات، وتان بارشا جانعا جىلىلىق توگەتىن كۇن مەيىرلى شۋاق عوي، مەن دە وسى ءبىر حالىق دانالىعىنان تۋعان وتباسىلىق كەمەل تاعىلىم تاربيەسىندە ەرجەتتىم. مەن ءالى حات تانىپ، قاتارعا قوسىلا قويماعان سوناۋ ءسابي كەزىمدە انام ماعان تۋعان جەر، اتا مەكەن، وتان دەگەن ۇلاعاتتى ۇعىمداردى ءوزىنىڭ ادەمى سىڭعىرلاعان جۇمساق داۋىسىمەن اڭىز - اڭگىمە، ەرتەگى، داستاندار ارقىلى ءتىپتى، الديلەگەن بەسىك جىرىمەن كوكىرەگىمە كەنىشتى سەزىم، ۇلى ارمانمەن مۇراتتاس قىپ سىڭىرگەن ەدى.
  سول ءبىر بالالىق شاقتا انام ايتقان «جىل قۇستارى» دەگەن تاماشا اڭىز - اڭگىمە ءالى ەسىمدە. وندا:
  − ەرتە، ەرتە، ەرتەدە، جەر شارى ەندى جارالىپ، جان - جانۋارلار قۇرالىپ، اڭدارعا تۇياق العاش ءبىتىپ، قۇستاردىڭ قاناتى ەندى - ەندى قالىپتاسا باستاعان زاماندا...، - دەپ باستايتىن انام مەنى مەيىرلى قۇشاعىنا الا وتىرىپ اڭگىمەسىن، - وزدەرىنە ەلدەن بولەك قانات بىتكەنىنە قۋانىپ، زەڭگىر كوكتە قالىقتاپ ۇشا الاتىن قابىلەتىنە ماساتتانىپ، قۇستار پاتشاسى ءبىر كەزدە بارلىق قۇستاردى جيىپ:
  − ءبىز ەلدەن بولەك جاندارمىز. ءبىزدىڭ جۇرەر جولىمىز زەڭگىر كوك اسپان، وندا ەشقانداي بوگەت بولمايدى. باسقا جانۋارلار سەكىلدى بىزگە اسقار تاۋ، اساۋ وزەن، نۋ ورماندار مۇلدە بوگەت بولا المايدى. سوندىقتان، ءبىز بۇگىننەن باستاپ الەمنىڭ ءار جەرىنە تارالىپ، جەتكەن جەرىمىزدى مەكەن ەتىپ، ۇيا سالامىز، ەندى مىنا تۇرعان جەرىمىزگە قوش ايتىپ، جولعا شىعايىق...، - دەپ وكتەمسيدى. سوندا قيقۋلاعان قالىڭ قۇستار ىشىنەن قۇس سەرىسى اققۋ تۇرىپ:
  − جوق، پاتشام ءبىز مىناۋ باۋىرىندا جۇمىرتقادان شايقالىپ شىققان العاشقى التىن ۇيا، تۋعان جەر، اياۋلى مەكەن وتانىمىزدى ەشقاشان ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. تالماس بولات قاناتىمىزبەن دۇنيەنىڭ قاي جەرىنە ۇشىپ بارساق تا، ەڭ كەمىندە، جىلىنا تۋعان جەر، اتا مەكەن، وتان قۇشاعىنا ءبىر رەت ورالىپ تۇرۋىمىز كەرەك، - دەپ كەڭەس ايتقان ەكەن. سونىمەن، بۇل كەڭەستىڭ دۇرىستىعىن قۇپ كورگەن قۇستاردىڭ ۇلكەن ءبىر شوعىرى جىل سايىن نەشە مىڭ كيلومەتر جول باسىپ، تۋعان جەر، التىن بەسىك وتانىنا ءبىر ورالىپ تۇراتىن بولىپتى، بۇل قۇستاردى ءبىزدىڭ حالىق جىل قۇستارى دەپ اتايدى، - دەپ اڭگىمەسىن ايتاتىن انام.
  جىل قۇسى جىلى ۇيەك ىزدەپ ۇشادى دەگەن ۇعىم كەيىنگىلەردىڭ اعات تۇسىنىگىنەن تۋعان تانىم، راسىندا، جىل قۇستارىنىڭ الىس ساپاردان ارىپ - شارشاۋعا قاراماي تۋعان جەرىنە قايتا اينالىپ كەلۋىنە قۋات بەرەتىن ولاردىڭ ءوز وتانىنا دەگەن ساعىنىش سەزىمدەرى ەكەنىن وسى اڭگىمە ارقىلى ۇقتىم، ءيا، قۇس ەكەش قۇس تا تۋعان جەر دەگەن ۇلى ۇعىمدى وسىلاي قادىرلەي بىلەدى.
  ارمان دەمەكشى، مەن ۇلى وتانىمىزدىڭ بۇدان دا قۇدىرەتتى، بۇدان دا باي، قۋاتتى بولۋىن ارماندايمىن. وندايدا مەنىڭ بار قيالىم وتاننىڭ بولاشاعى جونىندە نە ءبىر ءتاتتى سەزىمدەرگە بولەنەدى. بۇل تەك مەنىڭ عانا جەكە ارمان قيالىم ەمەس، باس شۋجي شي جينپيڭ العا قويعان بۇگىنگى بۇكىل «جۇڭگو ارمانى» ەكەنى ءسوزسىز.
  ءيا، جۇڭگو ارمانى − حالىق ارمانى، وتان ارمانى. بۇل ۇلت رۋحى، ۇلت ارمانى، مەنىڭ ارمانىم.
  سولاي، ساعىنىش پەن ماقتانىش سەزىم بار جەردە قارعىس پەن كەك تە بولادى. وتانشىلدىق، ارينە، ءمورالدى دا سانالى ازاماتتاردىڭ قاسيەتى. وتاننىڭ تۇتاستىعى، ۇلتتاردىڭ ىنتىماعى بولعاندا عانا وتان كوركەيەدى. وتاننىڭ ازاتتىعى مەن وتاننىڭ تۇتاستىعى تۋرالى وتان ۇلاندارى قاي - قاي كەزدەردە دە الدا كەلەدى. سوعىس جىلدارى قانىن توگىپ قورعاسا، بەيبىتشىلىك تۇسىندا سانالى سۇيىسپەنشىلىكپەن قورعادى. ءيا، حالىقتى ازاتتىققا شىعارۋ جولىندا فاڭ جىمين: «وتان انام» دەپ اسقاق ۇرانمەن كەۋدەسىن وققا توسەسە؛ وتان جولىندا چيۋ شاۋيۇن ءوزىن وتقا ۇستادى. وتاننىڭ تۇتاستىعى، حالىقتىڭ جاراسىمدىلىعى ءۇشىن وبىلقاسىم ءماتتۇرسىن ۇشقارىلارعا كۇشتى كەكپەن قارعىس جاۋدىرىپ اتويلاپ العا شىقتى ەمەس پە!
  مەن تۋعان ەل وتانىمىز قۇشاعىنداعى ىنتىماعى جاراسقان 56 ۇلتتىڭ بىرلىگىن بۇزۋعا ۇرىنعان، وتاندى بولشەكتەۋگە سۇقتانعان «ءۇش ءتۇرلى كۇشكە» ۇشقارىلارعا شەكسىز كەكتەنەمىن. ولارعا بەرىلەتىن سىباعا تەك ءبىر ميلليارد 300 ميلليون حالىقتىڭ قارعىسى عانا.
  و، وتانىم، مارتەبەڭ ۇنەمى بيىكتەي بەرسىن. ول بيىك مەنىڭ اسىل ارمانىمنىڭ بيىگى، ول بيىك مەنىڭ تابىسىمنىڭ مارەسى.
  يا، جۇيرىك عاسىرمەن جارىسا جۇيتكي بەر، ۇلى وتان. «قوس 100 جىلىڭداعى» ورىندالاتىن ارماندار اسقاق سەنىممەن جەڭىس مارەسىنەن كۇتىپ تۇر، قۇلشىنىس باردا جەڭىس قاشاندا بىزگە ءتان.
  جەڭىسپەن اشىلعان پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ شۋاعى ءار ۇلت حالقىن جاڭا ءداۋىردىڭ جەڭىستى، تابىستى، قۋانىشتى، ۇلى جولىنا نىق سەنىممەن باستاپ، نۇرلى قادامعا قۋات، تابىستى جىلعا جەلكەن بولا بەرمەك.
  التىن مەكەن، وتان انا، قۇشاعىڭداعى ءبىز ساعان دەگەن ادالدىعىمىزبەن الىسقا ارمان قۋىپ ارشىنداپ بارامىز.
جاۋاپتى رەداكتورى : ريزا حاميت قىزى
ءبىز تۋرالىبىزبەن بايلانىسسايت كارتاسىگازەتكە جازىلۋحابار - ماقالا جولداۋ