قىزمەت گرۋپپاسى ديقاندارمەن بىرگە قاربالاستىققا ءتۇستى   قابا: قىزمەت گرۋپپاسىنداعى كادرلار ناقتى ىستەر ىستەپ بەردى   شينجياڭنىڭ «ەڭ زەرەكتەرىن» تاڭداۋ قيمىلى باستالدى   وتىرىقتانعان مالشىلاردىڭ تىڭ تىرلىگى   قىستاققا تۇسكەن كادرلار جۇرت جۇرەگىن توعىستىردى   بۋىرشىن: قوي باعىمشىلىعىنان ۇلگى كورسەتۋ قىستاعىن قۇردى   «كىتاپ وقىعىڭ كەلسە ومىربەكتى ىزدە»   ناراتتاعى نار جىگىت  
چىن چۋانگوارى قاراي
چىن چۋانگو ، ش ۇ ا ر پارتكومنىڭ شۋجيى
شوكىرات زاكىر ارى قاراي
شوكىرات زاكىر، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ ءتوراعاسى
ساندىق گازەت ارى قاراي
  • جۇڭگو
  • شينجياڭ
  • ايماق
  • الەم
سۋرەتتەر سويلەيدى ارى قاراي

مۇزتاۋدىڭ كيەسى

(شالقىما)

ءۇمىتاي ءساتجان قىزى

2017.08.27 17:01 كەلۋ قاينارى : شينجياڭ گازەتىنەن

  ەس ءبىلىپ ەسەيە باستاعاننان باستاپ، ايبىندى انا − مۇزتاۋدىڭ باۋىرىندا قازىرگە دەيىن الپىس رەت كورىكتى كوكتەم، جايناعان جاز، كۇرەڭ كۇز، قىتىمىر قىستى وتكىزىپپىن، ويلاسام، وسىنشالىق عۇمىردا مۇزتاۋعا قاراپ تەبىرەنبەگەن، تامسانىپ، تاڭدانباعان كۇنىم كەمدە كەم ەكەن، سالقىن ساۋىردىڭ قيىر سولتۇستىگىندە تەڭىز دەڭگەيىنەن 3835 مەتر بيىك مۇزتاۋدىڭ شىڭى − كەيدە اق ەدىل اناعا، كەيدە اق ساقالدى، اق جاعالى ابىز اتاعا ۇقسايتىنداي، كەيدە اقبوز ات مىنگەن، اق ساۋىت كيگەن قاس باتىرعا دا ۇقساپ كەتەدى. ال، بىردە كۇلگىن كىرەۋكە كومكەرگەن قوس كۇمبەز سياقتانادى. ال، كەيدە التىننان القا تاعىنىپ، كۇمىستەن كۇندىك جامىلىپ، بەلى قىنالىپ، شىنتاقتاپ جانتايىپ جاتقان پەريزاتقا دا ۇقساڭقىرايدى. ءار كۇنى تاڭ اتقاسىن تەرەزە الدىنا بارىپ، مۇزتاۋعا قاراپ تولعانۋ ادەتىمە اينالعالى قاشان؟ كەيدە مۇزتاۋدىڭ مۇزارت بيىگىن شىعىپ كەلە جاتقان كۇن ساۋلەسى الدىمەن ايمالاپ، جارقىراتا شارپىسا، بىردە مۇنار ساعىمنىڭ ارجاعىنان مۇزتاۋ كومەسكىلەنە كولبەپ كورىنسە، ال، بىردە مۇزتاۋدىڭ باۋىرىندا تۇنىمەن جۋساعان مامىق بۇلتتار باياۋ شۇبىرىپ، شۇباپ كوشىپ بارا جاتادى. قاسيەتتى قارا ساۋىردىڭ سيمۆولى بولعان ۇلى مۇزتاۋ − ءبىزدىڭ مۇزتاۋ وسىنداي كەرەمەت! تۇندە دە الىستان اپپاق بولىپ مەن مۇندالايدى.
  مۇزتاۋدىڭ ءتوسىن جارىپ، وڭ جاعىنان دارانى باسىپ قۇرايىرىق لاستى وزەنى، سول جاعىنان قازاقستاننىڭ سايقان تاۋى مەن جۇڭگونىڭ ساۋىر تاۋلارىن ەكى جارىپ، جەمەنەي وزەنى بەينە مۇزتاۋ انانىڭ قوس ومىراۋىنان شۇلەن اتارى ىسپەتتى توقتاۋسىز جوڭكىلىپ اعادى. مۇزتاۋدىڭ سالقىن دەمى، شىلىڭگىر شىلدەنىڭ ىستىق اۋا اعىسىن ايداپ كەتەتىندىكتەن، ساۋىر قوڭىرجاي سالقىن كەلەدى. مۇزتاۋدىڭ باۋىرى مالشىلارعا قىستا قىستاۋ بولسا، جازدا جايلاۋ، ءشوبى بيىك وسپەگەنىمەن، مالعا جۇعىمدى، شۇيگىن، بەل - بەتەگەلەرى تۇڭكەلى، شۇرايلى كەلەدى. يزەنى مەن جۋسانى جۇپار اڭقىپ، قىمىزدىق، تاڭقۋرايى تاڭدايىڭدى قىتىقتايدى.
  اسپان سەرىسى انا قىران قاھارلى قاڭتاردا، مۇزتاۋدا جۇمىرتقالاپ، بالاپانىن مۇز ۇستىندە باۋلىپ، قاناتىن قاتايتادى. «ۇلى تاۋعا شىقتىڭ با، ۇلار ەتىن جەدىڭ بە؟» دەگەندەي، قۇستىڭ تاعى ءبىر باعالىسى ۇلار دا توبىمەن مۇزتاۋدا مەكەندەپ، ءوسىپ - ءوربيدى. گۇل تورەسى قارعالداق قار ۇستىندە قاۋاشاق جارىپ، مۇز بەتىندە قۇلپىرىپ وسەدى. مۇز ەتەگىندە كۇن نۇرىندا جىپ - جىپ اعاتىن بۇلاقتاردىڭ ماڭايىنان اق قانات گۇل كوبەلەكتەر دە ۇشىپ جۇرەتىن ادەتى بار. بۇدان باسقا دا ءبىز كورىپ سەزە الماعان مۇزتاۋدىڭ تالاي عاجاپتارى بار شىعار، ال قازىر مەملەكەت كولەمىندە ساۋىردىڭ ءسۇتى، ەتى، كوكونىس داقىلدارى جاسىل ءونىم بولىپ بەكىتىلىپ، ەل نازارىن اۋدارسا، جەمەنەي اۋدانىنداعى 40 مىڭ حالىقتى مۇزتاۋدان اققان ءبىر عانا وزەن اسىراپ، باعىپ كەلەجاتقان باياشات بايلىقتىڭ قاينارى مۇزتاۋ انامىز.
  بالا كەزىمدە ءۇيىمىز مال قامىمەن كوشىپ - قونىپ، قىستا مۇزتاۋعا جاقىن قار باسقان قىستاۋىن قىستاپ، جازدا مۇزتاۋدىڭ ەتەگىندەگى سارىمساقتى جايلاۋىن جايلايتىن. جايلاۋدىڭ جوعارى جاعى − مۇزتاۋدىڭ ەتەگى، تومەنگى جاعى − جاپ - جاسىل گۇل بايشەشەك قۇلپىرا ءوسىپ، قۇبىلىپ جانارىمدى جاۋلايتىن، مۇزتاۋدىڭ مۇزىنا بارىپ سىرعاناعىم، اق قارىن ۇستاعىم كەلەتىن. ءبىراق انام مۇزتاۋ كيەلى، الباتى اياقپەن باسىپ، اق قارىن كىرلەتسەڭ كيەسى شامدانىپ، شارت ەتىپ ايىرىلىپ، سەن مۇز جارىعىنا ءتۇسىپ كەتەسىڭ دەگەنىنەن قورقىپ، بارۋعا باتىلدىعىم جەتپەيتىن ەدى. ەندى سول ءبىر ەستەن كەتپەس ەسىل شاق تەك ەلەس بولىپ جۇرەگىمدى سىزداتادى. وتكەن 20 - عاسىردىڭ 70 - جىلى مال قامىمەن 30 كۇن كوشىپ، قابا باسى، سىرت موڭعۇليامەن شەكارالاس «اق قولتىق» جايلاۋىنا شىقتىق. قويىمىزدى قورالاپ، قوسىمىزدى قوندىرىپ، ارتتا قالعان ساۋىر جاققا قاراعانىمدا، سونشالىق ۇزاقتان كوسىلە كولبەپ جاتقان مۇزتاۋ سىلەمى كوزىمە وتتاي باسىلىپ، كوڭىلىم بۇزىلىپ، تۋعان مەكەنگە دەگەن تۇنىق ساعىنىشتان جانارىما جاس تولعان ەدى، وسىدان وتىز نەشە جىلدىڭ الدىندا ساۋىردا اۋىر قۋاڭشىلىق بولىپ، اۋداندىق پارتكوم مەن ۇكىمەت قاۋلى الىپ، ءبىر گرۋپپا ازاماتتاردى قوپارعىش ءدارى كاپسۋل، مۇز اتاتىن قۇرالدارىمەن مۇزتاۋدىڭ مۇزىن اتىپ، سۋ شىعارۋعا اتتاندىرادى. ءبىر گرۋپپا مۇز جارعىشتار ءبىر اپتا اينالىسسا دا، سىرەسكەن كوك سەڭگىر مۇزدان كەتىپ كەسەك تۇسىرە الماي، تۇسكى دامىلدا، - «جۇمىسىمىزدان ناتيجە بولمادى، ەندى قايتىپ باسشىلارعا دوكلات بەرەيىك» دەپ كەڭەسىپ وتىرعاندا، مۇزتاۋ جاقتان شىققان گۇرىلدەگەن داۋىسقا ەلەڭدەپ قاراعاندا مۇزتاۋدان قۇلاعان قۇلا تاسقىن تاياپ قالعانىن كورىپ، جىگىتتەر جان دارمەن ورمەلەپ جارتاسقا جارماسىپ، امان قالعانىمەن سايداعى قوس - قولاڭ، ات - كولىكتەرى تاسقىنعا كەتىپ، جاياۋ - جالپىلى اۋدانعا زورعا جەتەدى. عاجابى − الدىنداعىنىڭ ءبارىن جايپاپ، الاسۇرعان تاسقىن ءبىر تاۋلىكتەن سوڭ تولاستاپ قالپىنا قايتادى. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىققان انام ەستىگەندە: «ە، جارىقتىق مۇزتاۋدىڭ كيەسى شامدانعان بولدى عوي!» - دەپ كۇرسىنگەن ەدى. تاعى وتكەن عاسىردىڭ 80 - جىلدارىندا رايون، ايماقتىڭ دەنە تاربيە ورىندارى بىرلەسىپ، مۇزتاۋدان قارشاڭعى مايدانىن جاساماق بولىپ، تاعالى ات مىنگەن قار شاڭعىلى الپينيستەر مۇزتاۋدىڭ كۇنگەي - تەرىسكەيىن ارالاپ، ولشەپ، سىزىپ دەگەندەي ايعا جۋىق جۇمىس ىستەدى.
  الايدا، تاعى دا مۇزتاۋدان تاسقىن اتىلىپ، لاستى قىستاعىن باسىپ، ويعا ورنالاسقان قالانىڭ 300 وتباسىنىڭ مال - مۇلىك، باسپاناسىن جايپاپ، ءبىر ادام ءولىپ، بىرنەشە ادام جارالى بولۋداي تراگەديا تۋىلىپ، سوڭىندا ورتالىقتان ماماندار كەلىپ، مۇزتاۋدى تەكسەرىپ، اقىرىندا مىناداي دۇنيەدەگى سيرەك ۇشىرايتىن مۇزتاۋدى قورعاۋ كەرەكتىگىن، مۇزتاۋعا جاقىن ادام كوپ ورنالاسپاۋىن، مۇزتاۋدىڭ اۋاسىن بۇلعاپ، اپپاق مۇزىن كىرلەتپەۋ كەرەك ەكەنىن تۇراقتاندىرعاندىقتان، مۇزتاۋ مەملەكەتىمىزدىڭ، حالقىمىزدىڭ سۋ بايلىعى، جاراتىلىسى دارا، قاسيەتتى تاۋ ەكەنىن ودان ارى تۇسىنگەن ەدىك. مۇزتاۋ تۋرالى جازىلعان جىر - داستان، ارنالعان ءان - كۇي قانشالىقتى بولسا دا، ءوزىم دە تولعانىپ مۇزتاۋعا قانشالاعان ولەڭ ارناسام دا، ءبىراق مۇزتاۋدىڭ كيەلى قاسيەتىن ءالى جەتكىزە الماعانىما وكىنەمىن. مىناۋ شاعىن شالقىمام مۇزتاۋعا دەگەن ماحاببات بايانىم عانا. قۇرمەتتى وقىرمان، دارىندى اقىن - جازۋشى، جاس تالانتتىلار، مۇزتاۋ تۋرالى قالام تەربەپ قاسيەت كيەسىن الەمگە ايگىلى ەتە بەرگەيسىزدەر.
  بيىكتەي بەرسىن ءبىزدىڭ كيەلى مۇزتاۋ انامىز!
جاۋاپتى رەداكتورى : ريزا حاميت قىزى
ءبىز تۋرالىبىزبەن بايلانىسسايت كارتاسىگازەتكە جازىلۋحابار - ماقالا جولداۋ