قىزمەت گرۋپپاسى ديقاندارمەن بىرگە قاربالاستىققا ءتۇستى   قابا: قىزمەت گرۋپپاسىنداعى كادرلار ناقتى ىستەر ىستەپ بەردى   شينجياڭنىڭ «ەڭ زەرەكتەرىن» تاڭداۋ قيمىلى باستالدى   وتىرىقتانعان مالشىلاردىڭ تىڭ تىرلىگى   قىستاققا تۇسكەن كادرلار جۇرت جۇرەگىن توعىستىردى   بۋىرشىن: قوي باعىمشىلىعىنان ۇلگى كورسەتۋ قىستاعىن قۇردى   «كىتاپ وقىعىڭ كەلسە ومىربەكتى ىزدە»   ناراتتاعى نار جىگىت  
چىن چۋانگوارى قاراي
چىن چۋانگو ، ش ۇ ا ر پارتكومنىڭ شۋجيى
شوكىرات زاكىر ارى قاراي
شوكىرات زاكىر، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ ءتوراعاسى
ساندىق گازەت ارى قاراي
  • جۇڭگو
  • شينجياڭ
  • ايماق
  • الەم
سۋرەتتەر سويلەيدى ارى قاراي

ءمولدىر سۋ، اشىق اسپان، مانات دالا

ءتىلشىمىز جاڭ تيڭ 

2017.09.25 16:18 كەلۋ قاينارى : شينجياڭ گازەتىنەن

  «اۋانى، سۋدى، توپىراقتى تازارتىپ»، تابيعاتقا ءار بەردى
  12 - قىركۇيەك تاڭعى ساعات 5تەن 54 مينۋت وتكەندە 900دەي ساياحاتشى وتىرعان حيلۇڭجياڭنان التايعا تۇڭعىش رەت قاتىناعان «لۇڭتاي» ساياحات پويەزى بەيتۇن ۆوكزالىنا جەتتى.
  التاي ايماعى «ەكولوگيا، قار - مۇز، ۇلتتىق سالت - سانا، شەكارا» باسىمدىعىن تياناق ەتىپ، ءبىر تۇلعالاندىرىپ جوبالاۋدان جازباي، ساياحات كاسىبىن جەتەكشى جانە حالىقتى اۋقاتتاندىراتىن كاسىپ سالاسى رەتىندە كوركەيتىپ، ساياحات كاسىبىنىڭ تەز قارقىنمەن دامۋىن جەبەدى. ايماق قار - مۇز بايلىعىن ارقاۋ ەتكەن قىسقى ساياحاتتى ساياحات كاسىبىنىڭ تيبىن وزگەرتىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتاتىن ماڭىزدى جاڭا ءتاسىل ەتىپ، قىسقى ساياحاتتى كۇش سالا دامىتتى. قازىر ايماق بويىنشا ساياحات كاسىبىنىڭ دامۋى 26 مىڭ ادامدى تىكەلەي كاسىپتەندىرىپ، 70 مىڭ ادامدى جانامالاي جۇمىستاندىردى.
  سونىمەن بىرگە، التاي ايماعى نەشە 10 ميلليارد يۋان قارجى اجىراتىپ، قاناس، كوكتوعاي سىندى مەملەكەتتىك A 5 دارەجەلى 2 كورىنىس رايونىنىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسىن جاپپاي كەمەلدەندىرىپ، قوم قىستاعىنىڭ قورشاعان ورتاسىن وڭاۋ، ەلامان ساياحات ورنىن اشۋ، گەنەرال تاۋى شاڭعى الاڭى سياقتى ءبىر توپ ساياحات نىساندارى قۇرىلىسىن اتقاردى، ساياحات كاسىبىنىڭ ۋنيۆەرسال قابىلداۋ قۋاتى نەداۋىر ارتىپ، قىزمەت كورسەتۋ ورتاسىندا كورنەكتى جاقسارۋ بولدى.
  جىل باسىنان بەرى، التاي ايماعى دامۋ وي جەلىسىن ايقىنداپ، قاعىر دالانى اشۋعا، كەن قازۋعا قاتاڭ تيىم سالىپ، ساياحات كاسىبىن بار كۇشپەن دامىتۋعا بەل بايلادى. كوكتوعايداعى مەملەكەتتىك گەولوگيا باقشاسى بيىل مامىر ايىندا ب م ۇ - نىڭ وقۋ - اعارتۋ، عىلىم - تەحنيكا، مادەنيەت ۇيىمىنىڭ ماقۇلداۋىنان ءوتىپ، اتالعان ۇيىمنىڭ ماقۇلداۋىنان وتكەن جۇڭگوداعى 35 - دۇنيە جۇزىلىك گەولوگيالىق باقشاعا اينالدى.
  التاي ايماعى جاراسىمدى، ورنىقتى قوعامدىق ورتادان پايدالانىپ، «اۋاسى، سۋى، توپىراعى تازا» ەكولوگيالىق ورتا قۇرىپ، ساياحاتتى دامىتۋ جونىندە جاڭا ۇندەۋ تاستادى. 2016 - جىلى التاي قالاسى مەن بۋىرشىن اۋدانى تۇڭعىش توپتاعى مەملەكەت بويىنشا وڭىرلىك ساياحاتتاۋدان ۇلگى كورسەتۋ رايونىن قۇرعان ورىنعا اينالدى.
  اۋىل شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىرۋ وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءونىم ساپاسىن جوعارىلاتتى
  17 - قىركۇيەك كۇنى ءتىلشى بۋرىلتوعاي اۋدانىنان 4 كيلومەتر قاشىقتىقتاعى اۋىل شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىرۋدان ۇلگى كورسەتۋ باقشاسىندا قاتار - قاتار سالىنعان جىلىجايلاردى جانە ونىڭ ىشىندەگى بىتىك ءوسىپ تۇرعان كوكونىستەردى كوردى.
  باقشانىڭ جاۋاپتىسى جاۋ يۇڭ تىلشىگە: ءبىز نەگىزىنەن جاسىل ورگانيكالى ازىق - تۇلىكتەردى وندىرەمىز. ساڭىراۋقۇلاق ەگىلگەن ءبىر جىلىجايدىڭ جىلدىق كىرىسى 70 − 80 مىڭ يۋاننان اينالادى، جەمىس - جيدەك، كوكونىس باقشاسىنىڭ جىلدىق كىرىسى دە 50 − 60 مىڭ يۋاننان تۇسپەيدى، وسى توڭىرەكتەگى اۋىل - قالاشىقتاردىڭ 30 قانشا ەگىنشىسى وسى جىلىجايلارعا سۇيەنىپ، اۋقاتتانا باستادى، - دەدى.
  التاي ايماعى ءوز باسىمدىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، جاسىل ورگانيكالى ءوندىرىسىنىڭ ولشەمدى، كولەمدى دامۋىن ىلگەرىلەتتى، بەكىتۋدەن وتكەن ورگانيكالى تابيعي جايلىمنىڭ اۋدانى 147 ميلليون مۋعا، ەگىستىك جەردىڭ اۋدانى 125 مىڭ 500 مۋعا جەتتى، قوي، سيىر ەتى، شىرعاناق قويمالجىڭى، سۋىق سۋ بالىعى، تۇيە ءسۇتى تالقانى سياقتى 20عا جۋىق ورگانيكالى ءونىم بەكىتۋدەن ءوتتى، ەرەكشە، ارتىقشىلىعى بار مانەرلەۋ كاسىبى تەز قارقىنمەن دامىدى، ۋاڭيۋان بيولوگيالىق جاڭا ءوندىرىس لەنياسى ىسكە قوسىلىپ، ەڭلىك بۇيىمدارى كەلەر جىلدىڭ سوڭىندا بازارعا سالىنادى دەپ مەجەلەنۋدە. حۇييۋان شىرعاناق وندىرىسىنە 350 ميلليون يۋان قارجى سالىندى، قازىرگە دەيىن 53 مىڭ مۋ جەرگە شىرعاناق ەگىلىپ، جىل سوڭىنا دەيىن شىرعاناق ەگىلگەن اۋماقتى 70 مىڭ مۋعا جەتكىزۋ جوسپارلاندى. سونىمەن قاتار، شىرعاناق ءوندىرىسىنىڭ كۇندىك مانەرلەۋ قۋاتى 145 توننادان استى.
  «التىن تاۋ، تۇنىق سۋ» ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ گۇلىن جايقالتتى
  ءبىر قالاشىقتا حانزۋ، حۇيزۋ، قازاق، موڭعۇل ۇلتتارى قونىستانعان. ولار كورشى، دوس عانا ەمەس، تۋىس تا بولىپ كەتكەن، سوسىن دا مۇنداعى اۋىلداستار توننىڭ ىشكى باۋىنداي بەرەكەلى ءومىر، تاتۋ - ءتاتتى تىرلىك كەشىپ كەلەدى. مىنە بۇل التاي قالاسى قىزىلتاس قالاشىعىنداعى «قورجالاردىڭ» اۋزىنان تاستامايتىن اسىل سوزدەرى.
  «قورجا» − ەرتەرەكتە التايدا تۇرمىس كەشىرگەن حانزۋلارعا بەرىلگەن ايرىقشا اتاۋ، بۇل ءبىر وزگەشە توپ ەدى.
  100 قانشا جىلدان بەرى، «قورجالار» قالايشا جەرگىلىكتى ءار ۇلت بۇقاراسىمەن ءبىر ءۇيلى جانداي تاتۋ - ءتاتتى تۇرمىس كەشىرىپ كەلدى؟ بۇل جونىندە «قورجالاردىڭ» كەلىنى لي حۇڭشيۋدىڭ مىناداي ءبىر كەرەمەت ءسوزى بار: «ءبىر قالاشىقتا تۇرمىس كەشىرىپ جاتقان سوڭ، ءبىر ءۇيلى جاندايمىز! كۇندەلىكتى تۇرمىستا اۋىلداستار ءبىر - بىرىنە كومەكتەسىپ، ىنتىماقتاسا تىزە قوسىپ كۇن كەشىرىپ كەلەدى. مەرەكە سايىن ءبىر - ءبىرىنىڭ ۇيىنە بارىپ، تۇشپارا ءتۇيىسىپ، پالاۋ باسىسىپ، قاراجورعا بيلەپ، شەكسىز شاتتىققا شومادى».
  «قورجالار» التاي ايماعىنداعى ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ كىشرەيتىلگەن كارتيناسى ىسپەتتى. ۇزاق ۋاقىتتان بەرى، التايدىڭ وسى ءبىر توپىراعىندا قازاق، حانزۋ، حۇيزۋ، ۇيعۇر سىندى 36 ۇلت كىرىگە تۇرمىس كەشىرىپ، شىنايى ماحاببات، ىستىق سەزىمدەرىمەن وسىناۋ ءوڭىردى گۇلدەندىردى جانە قورعادى.
  بيىل التاي ايماعى تاعى دا كىرىكتىرە قونىستاندىرۋ، مادەنيەتتى كىرىكتىرۋ، وقۋ - اعارتۋدى كىرىكتىرۋ، كىرىكتىرە كاسىپتەندىرۋ سىندى «10 كىرىكتىرۋ» ينجەنەرياسىن ورتاعا قويدى، «ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى» ينفورماتسيا تۇعىرىن شينجياڭ بويىنشا الدىمەن قۇرىپ، جۇپ قۇراپ، تۋىس بولۋ قيمىلى ەستەلىكتەرىن جەلىگە جۇكتەپ، تۇعىرعا شىعارىپ، «ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى» قيمىلىنىڭ كەڭ كولەمدە ورىستەتىلۋىن جەبەدى.
  التاي ايماعى جانە «وزات تيپتەر» ولشەمىنەن پايدالانىپ، ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعى قيمىلىن پارمەندى جەبەدى، ۇلگى كورسەتۋ ءتۇيىنى ارقىلى ۇلگىلى ورىن قۇرۋ قىزمەتىن قانات جايدىردى، ىلگەرىندى - كەيىندى ءانيپا، ماتىنبەك، جاڭ پيلان، ءليدا سياقتى ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ مەملەكەتتىك وزاتتارى شىقتى، ۇلتتار ىنتىماعىنان ۇلگى كورسەتۋ ورنىنان 53ى، ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى جەكەدەن 84ى اۆتونوميالى رايون مەن مەملەكەت جاعىنان سيلاندى.
  حالىقتىڭ باقىت سەزىمىن ارتتىرىپ، بۇقاراعا تيىمدىلىك جاساپ، ناقتى ىستەر ىستەدى
  پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، التاي ايماعى حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتىپ، ەلدى بايىتۋدى بارلىق قىزمەتتىڭ باستاۋ ءتۇيىنى مەن تابان تىرەر تياناعى ەتىپ كەلەدى. تەك 2016 - جىلدىڭ وزىندە التاي ايماعىنىڭ الەۋمەتتىك قازىنادان حالىق تۇرمىسىنا بولگەن قارجىنىڭ ۇلەس سالماعى %75.2كە جەتتى. 2017 - جىلى التاي ايماعى 11 ميلليارد 600 ميلليون يۋان قارجى قوسىپ، حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى ءتۇيىندى ينجەنەريالار قۇرىلىسىن ورىستەتىپ، حالىق بۇقاراسى ەرەكشە كوڭىل بولەتىن كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋ، وقۋ - اعارتۋ، ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋ، جۇمىسقا ورنالاستىرۋ سياقتى ماسەلەلەردى ءبىر جايلى ەتۋگە كۇش سالدى.
  وتكەن 5 جىلدا التاي ايماعى حالىققا تيىمدىلىك جاساپ، حالىق ءزارۋ بولىپ وتىرعان ماسەلەلەردى شەشۋ جاعىندا مىناداي جۇمىستار ىستەدى: اۋىل - قىستاقتاردا مەكتەپكە دەيىنگى «قوس ءتىل» تاربيەسىن كۇش سالا اتقاردى؛ «جالپى حالىق شارۋاشىلىق قۇرۋ، بارلىق ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ» قيمىلىن زور كۇشپەن قانات جايدىردى...
  ەڭ جاڭا ساندى مالىمەتكە قاراعاندا، التاي ايماعىندا جاڭاشا اۋىل - قىستاق سەلبەسىپ ەمدەۋ ساقتاندىرۋى جۇيەسى نەگىزگى جاقتان جالپىلاسىپ، سەلبەسىپ ەمدەۋگە قاتىناسۋ سالىستىرماسى %99.69كە جەتكەن، قالا، اۋىلداردىڭ نەگىزگى ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋ قامتاماسىزداندىرۋ جەلىسى العاشقى ادىمدا قۇرىلعان.
  حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەريالارىنىڭ ءبىر - بىرلەپ اتقارىلۋى التايداعى ءار ۇلت حالىق بۇقاراسىنىڭ «باقىت سەزىمىن» ۇزدىكسىز كۇشەيتتى.
جاۋاپتى رەداكتورى : ريزا حاميت قىزى
ءبىز تۋرالىبىزبەن بايلانىسسايت كارتاسىگازەتكە جازىلۋحابار - ماقالا جولداۋ