قىزمەت گرۋپپاسى ديقاندارمەن بىرگە قاربالاستىققا ءتۇستى   قابا: قىزمەت گرۋپپاسىنداعى كادرلار ناقتى ىستەر ىستەپ بەردى   شينجياڭنىڭ «ەڭ زەرەكتەرىن» تاڭداۋ قيمىلى باستالدى   وتىرىقتانعان مالشىلاردىڭ تىڭ تىرلىگى   قىستاققا تۇسكەن كادرلار جۇرت جۇرەگىن توعىستىردى   بۋىرشىن: قوي باعىمشىلىعىنان ۇلگى كورسەتۋ قىستاعىن قۇردى   «كىتاپ وقىعىڭ كەلسە ومىربەكتى ىزدە»   ناراتتاعى نار جىگىت  

حالىقتىق مۇرا، قاتپارلى قازىنا

2018.01.09 18:03 كەلۋ قاينارى : شينجياڭ گازەتىنەن

  جارقىن نۇرابىلدا ۇلى حابارلايدى. پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ بايانداماسىندا: «جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىندە جاتقان يدەيالىق كوزقاراستى، گۋمانيتارلىق رۋحتى، ءمورالدىق ولشەمدى ىشكەرىلەي اشىپ، ءداۋىر تالابىمەن ۇشتاستىرا وتىرىپ مۇراگەرلىك ەتىپ جانە جاڭالىق اشىپ، جۇڭحۋا مادەنيەتىنىڭ ماڭگىلىك قۇدىرەتى مەن داۋىرلىك ەرەكشەلىگىن ايگىلەۋ»، - دەپ اتاپ كورسەتىلدى. مىنە بۇل جەر - جەردىڭ مادەنيەت جونىندەگى سەنىمدى بەكەمدەپ، سوتسياليستىك مادەنيەتتىڭ گۇلدەنىپ - كوركەيۋىن جەبەۋىنە ماڭىزدى نۇسقاۋ، زور شابىت بولدى. قوردالى دا قوماقتى جۇڭحۋا مادەنيەتىنىڭ اسىل جاۋھارىن، مايەكتى ءمانىن ءداۋىر رۋحىمەن سومداپ، بۇگىننىڭ كادەسىنە جاراتىپ، كەلەشەككە جالعاۋ ورتاق بورىشىمىز. وسى قاتاردا جۇڭحۋا مادەنيەتى ايدىنىنا قوسىلىپ جاتقان شۇرايلى ءبىر سالا سانالاتىن بەيزاتتىق مۇرانى قورعاۋ، وعان مۇراگەرلىك ەتۋ ءىسى دە ماڭىزدى كۇن تارتىپكە ەنگىزىلىپ اتقارىلۋدا. بۇل جاعىندا كۇنەس اۋدانى بەيزاتتىق مادەني مۇرا كورمە سارايىن اشىپ، ۇلكەن يگىلىكتى ءىس ىستەدى.
  تاياۋدا تىلشىلىك ساپارىمەن كۇنەس اۋداننىڭ جاڭا قالا رايونىنان بوي كوتەرگەن اۋداندىق مادەنيەت - كوركەمونەر ورتالىعىنا ات باسىن تىرەدىك. مىناۋ كەڭ دە ساۋلەتتى عيمارات جياڭسۋ ولكەسى ياڭجوۋ قالاسىنىڭ شينجياڭعا كومەكتەسۋ ارناۋلى قارجىسىمەن سالىنعان ەكەن. ءبىزدىڭ نازارىمىزدى اۋدارعانى وسىناۋ ەڭسەلى عيماراتتىڭ ءبىرىنشى قاباتىنداعى 1581 شارشى مەتر اۋماقتى يەلەپ جاتقان قازاق ۇلتىنىڭ بەيزاتتىق مادەني مۇرا كورمە سارايى بولدى. مۇراجاي جاۋاپتىسى بيعابىل احات ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، جالپى ساقتالعان زاتتىق مۇرا 2000 تۇردەن، قامتىلعان بەيزاتتىق مۇرا 50 تۇردەن اسىپ، 2016 - جىلى تامىز ايىنان بەرى بۇقاراعا تەگىن اشىلىپ كەلەدى ەكەن. تولىقسىز مالىمەتكە قاراعاندا، وسىندا كەلگەن ساياحاتشى، بۇقارا، وقۋشىلاردىڭ سانى 7000 ادام - رەتتەن اسىپتى. جۇڭحۋا مادەنيەتىنىڭ قۇرامداس بولىگى بولعان از ۇلت مادەنيەتىن جەبەگەن دانا ساياساتقا؛ شەكارا، شالعاي وڭىرگە قوماقتى قارجىمەن قولداۋ كورسەتىپ كەلگەن تۋىسقان ولكە، قالالارعا العىس جاۋدىرا ءجۇرىپ، ۇلكەندى - كىشىلى 8 كورمە زالىنان قۇرالاتىن مۇراجاي مۇيىستەرىن ارالاپ كەتە باردىق...
  كورمەنىڭ كىرە بەرىسى توبەسىنە قازاق كيىز ءۇيىنىڭ شاڭىراعى ورنالاستىرىلىپ، قابىرعاسى اتى الەمگە ايگىلى نارات ساحاراسىنىڭ ءتورت ماۋسىمدىق كوركەم كورىنىسى مەن قازاق حالقىنىڭ بايىرعى كوشپەندى تۇرمىسىن بەينەلەگەن ويما سۋرەتتەرمەن ايشىقتالىپتى. سورەسىن ۇقساماعان تۇردەگى مادەني قۇندىلىقتارمەن سىرەستىرگەن 8 زالدىڭ كورەرمەنگە سيلار ساۋعاسى بولەك ەدى. ايتار بولساق، «قۇتتى قوناق قۇزىرى» كورمە زالى قازاقتىڭ قوناق كۇتۋ سالت - ساناسى مەن اس - سۋ مادەنيەتىنەن سىر اعىتسا؛ «تاسقا جازىلعان تاريح» كورمە زالى قازاق ۇلتىنىڭ قىسقاشا تاريحى، شەجىرە بەينەلىك سۋرەتى، ساحارا بالبال تاستارى مەن جارتاس سۋرەتتەرى جانە تاس، قىش، قولا قۇرالدارى سياقتى ناقتى تاريحي مۇراعاتتارمەن باۋراي تۇسكەن؛ ال «ارداگەرلەر الەمى» كورمە زالىندا دەموكرات اقىن تاڭجارىق جولدى ۇلى باستاعان كۇنەس اۋدانىنان شىققان كورنەكتى ايتىس اقىندارى، ايگىلى اقىن - جازۋشىلار، ەڭبەك ەرى، ۇلاعاتتى ۇستاز، اۋدارماشى سىندى قوعامنىڭ ءار سالاسىندا ەرشىمدى ەڭبەك ەتكەن قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ ەلەۋلى ەڭبەكتەرى، جاسامپازدىق جەتىستىكتەرى مەن مۇندالايدى؛ ال «ءان - كۇي ايدىنى» كورمە زالىنا كۇنەس وڭىرىندە جاساعان ايگىلى كومپوزيتور، شەرتپە كۇيدىڭ شەبەرى، كۇيشى ءاشىم دۇڭشى ۇلى باستاعان كورنەكتى كۇيشىلەر، كومپوزيتورلار، ايگىلى اكتەرلەر مەن بۇلبۇل كومەي انشىلەر، مىڭ بۇرالعان بيشىلەر، سىبىزعىشى سازگەرلەردىڭ ءومىر بايانى ارناۋلى تانىستىرىلۋمەن بىرگە قازاق مۋزيكا اسپاپتارىنىڭ بايىرعى تۇرلەرى مەن قازىرگى زامان تۇرلەرىنەن ءبىر ءبولىم شەرتپەلى، ۇرلەمەلى، ىسپالى، سوقپالى مۋزيكا اسپاپتارى كورمەگە قويىلعان؛ «ارىستار ايماعى» كورمە زالىندا، كۇنەس اۋدانىندا وتكەن اعا بۋىن بالۋاندار مەن حالىقارالىق، مەملەكەتتىك، اۆتونوميالى رايوندىق جارىستاردا اعا جۇلدەگەرلىكتى العان بالۋاندار، باپكەرلەر ءومىرى تانىستىرىلۋمەن بىرگە كۇنەس اۋداندىق قازاقشا كۇرەس قوعامىنىڭ ەلەۋلى ەڭبەكتەرى دە ارنايى تانىستىرىلعان. مۇنىمەن قوسا بايگە، كوكپار، قىز قۋار، اۋدارىسپاق، بۇقا تارتىس سياقتى ءداستۇرلى سپورت ونەرلەرى دە قامتىلعان؛ «ونەر ولكەسى» كورمە زالى قازاق ۇلتىنىڭ ساياتشىلىق، اعاششىلىق، تەمىرشىلىك، زەرگەرلىك، تەرى يلەۋ، توقىماشىلىق، ورىمشىلىك، كيىز باسۋ، كەستەشىلىك قاتارلى قولونەر تۋىندىلارى مەن قۇندى مۇرالارعا، ايشىقتى فوتو سۋرەتتەرگە تولعان. زالدىڭ ورتا بولەگىنەن قازاقتىڭ ورنەك قۇرۋ، ءشي توقۋ، ءجۇن ساباۋ ونەرلەرى مەن دويبى، توعىزقۇمالاق، اسىق سياقتى ويىن تۇرلەرى دە وزىندىك ورىن العان؛ «سالتاناتتى ساحارا» كورمە زالىنان كوركەم ناراتتىڭ كورىنىسى مەن قازاق ۇلتىنىڭ ەجەلدەن بەرى پايدالانىپ كەلە جاتقان ءوندىرىس قۇرال - سايماندارىنىڭ الۋان تۇرىنەن كوزايىم بولاسىز؛ ال «ءدامدى داستارقان» كورمە زالىندا قازاقتىڭ شاي مادەنيەتى، كونەنىڭ كوزىندەي بولعان تاريحي ىدىس - اياقتار جانە وسى زامانعى اس - سۋ جابدىقتارى ارقىلى اس - سۋ مادەنيەتى ايشىقتالعان ەكەن.
  كۇنەس اۋداندىق مادەنيەت - دەنە تاربيە، راديو - كينو - تەلەۆيزيا مەكەمەسىنىڭ باستىعى نۇرتاي ورداقان ۇلى بىلاي دەدى: «كۇنەس اۋدانى مادەنيەت مۇرالارىن جيناۋ، قورعاۋ، زەرتتەۋ جانە وعان مۇراگەرلىك ەتۋ، ونى دامىتۋ جاعىندا وسى زامانعى مادەنيەتپەن جەتەكشىلىك ەتۋ باعىتىنان اۋىتقىماي، وزىق ءداستۇرلى مادەنيەتكە مۇراگەرلىك ەتۋگە تاباندى بولدى. مۇرالاردى جيناۋ، رەتتەۋ، كورگىزبەگە قويۋ جاقتارىندا بۇقاراعا ۇگىت جۇرگىزۋ، كورمە ۇيىمداستىرۋ ارقىلى ەل اراسىنان قازاق مادەنيەتىنىڭ الۋان تاراۋىنان سىر اعىتقان كونە مۇرا، قۇندى سۋرەت، قولونەر بۇيىمدارى مەن كوركەمونەر جاۋھارلارىن جينادى. بۇل كۇنەستەگى ءار ۇلت حالقىنىڭ ۇلتتار ارا مادەنيەت جەتىستىكتەرىنەن ورتاق يگىلىكتەنۋىن، شۇعىلالى مادەنيەتىمىزدى كوركەيتۋدى، ۇلتتار ارا تۇسىنىكتىڭ تامىرىن تەرەڭدەتۋدى، ۇلتتار ىنتىماعىن بارىنشا نىعايتۋدى جەبەۋدە تاماشا رولىن ساۋلەلەندىرمەك. ءبىز الداعى جەردە پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ جەتەكشىلىگى، قاتىستى تاراۋلاردىڭ قولداپ - قۋاتتاۋى، وتە - موتە، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ بەلسەنە ات سالىسۋى بارىسىندا بۇل كورمەنى مادەنيەت قامباسى، ساياحات جەبەۋشىسى، تاربيە بازاسى ەتىپ قۇرۋعا تىنباي قۇلشىنامىز».
جاۋاپتى رەداكتورى : ريزا حاميت قىزى
ءبىز تۋرالىبىزبەن بايلانىسسايت كارتاسىگازەتكە جازىلۋحابار - ماقالا جولداۋ