قىزمەت گرۋپپاسى ديقاندارمەن بىرگە قاربالاستىققا ءتۇستى   قابا: قىزمەت گرۋپپاسىنداعى كادرلار ناقتى ىستەر ىستەپ بەردى   شينجياڭنىڭ «ەڭ زەرەكتەرىن» تاڭداۋ قيمىلى باستالدى   وتىرىقتانعان مالشىلاردىڭ تىڭ تىرلىگى   قىستاققا تۇسكەن كادرلار جۇرت جۇرەگىن توعىستىردى   بۋىرشىن: قوي باعىمشىلىعىنان ۇلگى كورسەتۋ قىستاعىن قۇردى   «كىتاپ وقىعىڭ كەلسە ومىربەكتى ىزدە»   ناراتتاعى نار جىگىت  

تۇيە شارۋاشىلىعى بۋرىلتوعاي بۇقاراسىنىڭ كەدەيلىكتەن قۇتىلۋ ارمانىن ىسكە اسىردى

 ءتىلشىمىز جاڭ تيڭ، ەرىكتى ءتىلشى فان شياۋلي

2018.04.26 15:43 كەلۋ قاينارى : شينجياڭ گازەتىنەن

  پارتيا 19 - قۇرىلتاي بايانداماسىندا «كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىندا، ءسوزسىز، جەڭىپ شىعۋ، كەدەيلەردى ورنىن ءدال تاۋىپ سۇيەمەلدەۋگە، كەدەيلىكتەن شىن مانىندە ارىلتۋعا تاباندى بولىپ، 2020 - جىلعا بارعاندا، ەلىمىزدىڭ قازىرگى ولشەمى بويىنشا اۋىل - قىستاقتىڭ كەدەي حالقىن كەدەيلىكتەن ارىلتىپ، ناق كەدەيلىكتەن ارىلتۋدى، كەدەيلىكتەن شىنايى ارىلتۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك» دەپ اتاپ كورسەتىلدى.
  «شۇبات مەكەنى» اتالعان بۋرىلتوعاي اۋدانى سوڭعى جىلداردان بەرى ابزال بايلىقتان پايدالانىپ، ەرەكشە كاسىپتى ارقاۋ ەتىپ، ەرەكشەلىككە يە تۇيە شارۋاشىلىعى كاسىبى فورماسىن بەلسەنە ورناتتى، دالمە - ءدال سۇيەمەلدەۋدى ىلگەرىلەتىپ، قيىنشىلىعى بار بۇقارانىڭ كىرىستەرىن ۇزدىكسىز ارتتىرۋىنا قوزعاۋشىلىق ەتىپ، وسى كاسىپتى دامىتۋدى، وسى جاقتاعى ەكونوميكانى ىلگەرى باستىرۋدى، بۇقارانى شىنايى بايىتۋدى ناقتى ىستەدى.
  تۇيە وتىرىقتانعان شارۋالاردىڭ تۇرمىسىن وزگەرتتى
  مامىراجاي 4 - اي، ۇلىڭگىر كولى بويىنداعى بۋرىلتوعاي اۋدانى جەتارال قالاشىعى قارابيە قىستاعىنىڭ تۇرعىنى تاسقىن كامالقان ۇلى مەن ايەلى يباعات ساۋىر تاۋىنداعى كوكتەۋلىگىنە كوشۋگە ءتۇرلى دايىندىقتارىن كورە باستادى.
  ساۋىر تاۋى تاسقىننىڭ وتباسىنان 30 كيلومەتر جەردە، كوشى - قون ارالىعى تىم ۇزاق ەمەس، جىل سايىنعى كوشى - قون جولى وسى.
  الۋعا ءتيىستىنىڭ ءبىرى دە قالماۋى كەرەك، ەڭ ماڭىزدى دۇنيە - مۇلكى تۇيە ءسۇتىن كەبەجەسى. تەمىر سورە، تەمىر تور تەرەزەدەن جاسالعان كەبەجەنىڭ ىشىنە تاتتانبايتىن بولات ىدىس، زالالسىزداندىراتىن سپيرت، تۇيەنىڭ ءۇرپىن تازالايتىن ارناۋلى ورامال، سۇزگىش سالىنعان... بۇل ارناۋلى كەبەجە ارناۋلى ۇيگە قويىلادى. تاسقىن: كوش جولىندا كوپتەگەن قاجەتتى زاتتاردى الىپ ءجۇرۋ كەرەك، ساقتاۋ كەبەجەسى ورىن الادى، ءبىراق تۇيە ءسۇتىنىڭ تازا بولۋى ءۇشىن، قانشا قينالساق تا الىپ ءجۇرۋىمىز كەرەك، - دەدى.
  بيىل تاسقىن وتباسىنداعى 16 ىنگەن بوتالادى، سوڭعى جارتى جىلدا تاعى 30 ىنگەن بوتالايدى. «قازىر ويلاسام، تۇيە باققانىم دۇرىس بولعان ەكەن»، - دەيدى ول.
  «تاڭعى ىنگەن ءسۇتى جاقسى ساتىلمايدى، ونىڭ ۇستىنە ساقتاۋعا كەلمەيدى، شۇبات اشىتامىز، ءىشىپ تاۋىسا الماساق كورشى - قولاڭعا بەرەمىز، وتە كوپ بولسا امالسىز توگەمىز. شۇباتتى ساتىپ تا كوردىك، ءبىراق بۇدان كىرەتىن كىرىس ماردىمسىز بولاتىن»، - دەيدى تاسقىن وتكەندى ەسكە الىپ.
  كەيىن ۇكىمەت ۋاڭيۋان تۇيە ءسۇتى كاسىپورنىن ەنگىزدى ءارى شارۋالاردى كوپتەپ تۇيە باعۋعا شابىتتاندىردى. باسىندا تاسقىن مەن ايەلى يباعات بۇعان مۇلدە سەنبەگەن ەدى، كاسىپورىن وتباسىلارىن ارالاپ تۇيە ءسۇتىن ساتىپ الىپ ءارى توقتام جاساعان سوڭ ولاردىڭ كوزدەرى جەتتى. تاسقىن: «تاپسىرىس فورماسىنداعى» تۇيە ءسۇتىن جەتكىزۋ باستالعالى وتباسىمىزدا ۇلكەن وزگەرىس بولدى، بۇرىن 3 − 5 تۇيە بار ەدى، قازىر 100دەن اسا تۇيەمىز بار، بۇرىن ءۇيىمىز 3 بولمەلى ەدى، كەيىن جاڭادان 6 بولمەلى ءۇي سالدىق جانە جاڭادان ەكى كولىك الدىق، تۇيە قوراسىن كەڭەيتتىك، - دەدى.
  «تۇيە ءبىزدىڭ تۇرمىسىمىزدى وزگەرتتى»، - دەدى تاسقىن تەبىرەنە. تاسقىن وتباسىنىڭ تۇرمىسىنداعى وزگەرىس تەك عانا بۋرىلتوعاي اۋدانىنىڭ تۇيە شارۋاشىلىعى دامۋىنىڭ شاعىن كارتيناسى ىسپەتتى.
  جۇڭگوداعى تۇيە ەڭ كوپ باعىلاتىن جەر التاي ايماعىنداعى تۇيە سانى ۇزاق ۋاقىتتان بەرى جۇڭگوداعى جالپى تۇيە سانىنىڭ %20 مولشەرىن ۇستاپ كەلەدى. الايدا شارۋالاردىڭ كوشى - قونى ماشينالاسقاندىقتان، ونىڭ ۇستىنە جايلىمنىڭ شولەيتتەنۋى سياقتى سەبەپتەردەن تۇيە سانى بىرتىندەپ ازايدى. تۇيە ءسۇتى كاسىپورىندارى ىنگەن ەڭ كوپ شوعىرلانعان بۋرىلتوعاي اۋدانىنا ىرگە تەپتى، بۋرىلتوعاي اۋدانى تۇيە شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى جەرگىلىكتى ەرەكشەلىككە يە شارۋاشىلىق پەن شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋداعى ماڭىزدى ءادىس رەتىندە مىقتى يگەرىپ، تۇيە باعىمشىلىعىندا تاماشا قۇن جاراتۋعا قۇلشىندى، بۇل وتىرىقتانعان شارۋالاردى اۋقاتتاندىراتىن كاسىپكە اينالدى.
  بۋرىلتوعاي تۇيە شارۋاشىلىعىن جاڭالىق اشا دامىتتى  
  3 - ايدىڭ 30 - كۇنى بۋرىلتوعاي اۋدانى قاراماعاي قالاشىعى دەڭ قىستاعىنىڭ تۇرعىنى مۇزاربەك ءۇشىن قۋانىشتى كۇن بولدى، بۋرىلتوعاي اۋدانىندا وتكىزىلگەن 3 - كەزەكتى شەكارا رايون شارۋالارىنىڭ تۇيە باعىپ اۋقاتتانۋ تاجىريبە الماستىرۋ جيىنىندا مۇزاربەك پەن باسقا دا 75 شارۋا ميلليون يۋان ناق اقشا سيلىق الدى. ءاربىر ادامنىڭ العان سيلىعى از بولعاندا 10 مىڭ يۋان، كوپ بولعاندا 80 مىڭ يۋان بولدى، مۇزاربەك 70 مىڭ يۋان سيلىق الدى.
  «10 جىلدىڭ الدىندا مەن ءبىر ەگىنشى ەدىم، تابيعاتقا قاراپ جان باعاتىنمىن. قازىر مەن تۇيە باعاتىن ءىرى وتباسىمىن، جىلدىق كىرىسىم ميلليون يۋاننان استى، ۇكىمەتتىڭ قولداپ - قۋاتتاۋى جانە كاسىپورىننىڭ جەتەكتەۋىندە تۇرمىسىم كۇننەن - كۇنگە جاقساردى. قازىر مەملەكەتتىڭ ساياساتى بارعان سايىن جاقسارۋدا، اسىرەسە، پارتيا 19 - قۇرىلتايى اشىلعاننان كەيىن، ءبىزدىڭ بۇدان كەيىنگى دامۋعا دەگەن سەنىمىمىز، ءتىپتى، ارتتى»، - دەدى مۇزاربەك.
  «ءبىر ىنگەننەن ساۋىن مەزگىلىندە جالپى ءبىر تونناعا جۋىق ءسۇت الۋعا بولادى، مۇنان كىرەتىن جالپى كىرىس 15 مىڭ يۋان، تەك تۇيە سۇتىنەن 10 مىڭ يۋان مولشەرىندە ناق كىرىس كىرەدى». مۇزاربەك تىلشىگە: باسقا مال باعىمشىلىعىنا قاراعاندا، ىنگەن باعىمىنا از قارجى كەتەدى، مول ءونىم الىنادى، باعىمشىلىق ءونىمى ءبىرشاما جاقسى، - دەدى.
  2013 - جىلى 7 - ايدا مۇزاربەك پەن قىستاقتاعى 5 ءىرى باعىمشىلىق وتباسى تۇيە ءسۇتى شارۋاشىلىعىن تاڭدادى، سونىمەن 6 وتباسى بىرگە 200 ىنگەن باقتى ءارى «ۇجىمداسىپ» باسقارۋ فورماسىن قولدانىپ، قىستاقتا تۇڭعىش رەتكى تۇيە باعىمشىلىق كووپەراتيۆىن قۇردى. 4 جىلدان استام ۋاقىت دامۋ ارقىلى كووپەراتيۆتە 16 مۇشە، قورادا بار تۇيە سانى 1300گە جەتتى، كووپەراتيۆ 4 جىلدان بەرى 76 قىستاق تۇرعىنىن ۇسىنىسىپەن ىستەتتى، 38 وتباسىن كەدەيلىكتەن ارىلتىپ، كىرىستەرىن ارتتىردى. كووپەراتيۆ تاعى باسقا دا وتباسىلاردى كووپەراتيۆكە مۇشە بولۋعا بەلسەنە باۋرادى، «پايدا ءبولىسى + ايلىق» ءبولىس ءتاسىلى، ىنگەن باعىمشىلىق وتباسىلارىنىڭ ەكونوميكالىق كىرىسىن ءتىپتى دە جوعارىلاتتى.
  «قازىر مەنىڭ جىلدىق كىرىسىم 50 مىڭ يۋاننان استى، كووپەراتيۆتىڭ كومەگىنە راقىمەت، تۇيەلى بولدىم، باعىمشىلىق تەحنيكاسىن ۇيرەندىم، بۇدان بىلايعى تۇرمىسىمنىڭ كۇننەن - كۇنگە جاقساراتىنىنا سەنەمىن»، - دەدى دەڭ قىستاعىنداعى وتباسى قيىنشىلىعى بار قۋانىشبەك وتىنباي ۇلى.
  قازىر باستاماشى كاسىپورىنداردىڭ جەتەكشىلىك رولىنا سۇيەنۋ ارقىلى بۋرىلتوعاي اۋدانى ءتيىمدى ساياساتتار شىعارىپ، ءبىر توپ ىنگەن باعىمشىلىق وتباسىلارىنا قولداۋ كورسەتتى، «كاسىپورىن + كووپەراتيۆ + تۇيەنى تاپسىرىسپەن باعۋ ورنى + باعىمشىلىق وتباسى» تۇيە شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىرىپ باسقارۋ ءادىسىن ورناتىپ، ءوندىرۋ، قامداۋ، ساتۋ ءبىر تۇلعالانعان تۇيە باعىمشىلىعى شارۋاشىلىق تىزبەگىن قۇردى. سونىمەن بىرگە، بۋرىلتوعاي اۋدانى اسىل تۇقىمدى ىنگەن جەتىلدىرۋدى كۇشەيتىپ، تۇقىم جەتىلدىرۋ پۋنكتىن قايتادان سالدى، شارۋالاردى باعىمشىلىق تەحنيكاسىن ۇيرەنۋگە تاربيەلەپ، بوس ۋاقىتتارىندا باعىمشىلىق وتباسىلارىنا ىنگەندى ولشەمدى ادىسپەن باعۋ تەحنيكاسىن ۇيرەتىپ، ىنگەن كاسىپورنى مەن باعىمشىلىق وتباستارى تەڭ يگىلىكتەنەتىن «بۋرىلتوعاي ۇلگىسىن» قالىپتاستىردى. 2014 - جىلى «بۋرىلتوعاي ۇلگىسى» «جۇڭگو مال شارۋاشىلىعى كاسىبىندەگى ۇزدىك ۇلگى» اتاعىن الدى. بۋرىلتوعاي تۇيە شارۋاشىلىعى اتالعان ۇلگىنىڭ جۇمىس جۇرگىزۋىندە جەدەل دامىدى ءارى بۇكىل رايونىمىزدىڭ، ءتىپتى، بۇكىل ەلىمىزدىڭ الدىڭعى قاتارىنا ءوتتى.
  كەدەيلەردى دالمە - ءدال سۇيەمەلدەۋ ۇلگىسىن قالىپتاستىرىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋعا دەم بەردى
  «مەملەكەتتىڭ كەدەيلىكتەن دالمە - ءدال قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە جەتۋ ۇندەۋىنە ءۇن قوسۋ ءۇشىن، كاسىپورىندار قوعامدىق جاۋاپكەرشىلىكتەرىن ىرىقتى تۇردە ارقالاپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ باسىمدىعىن ىسكە قوسىپ، كەدەيلىكتەن دالمە - ءدال قۇتىلدىرۋدى اناعۇرلىم ويداعىداي تياناقتاندىرۋى كەرەك»، - دەدى شينجياڭ ۋاڭيۋان بيوتەحنولوگيا توبى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى چىن گاڭلياڭ.
  چىن گاڭلياڭ اتاپ كورسەتكەندەي، 2007 - جىلى شينجياڭ ۋاڭيۋان تۇيە ءسۇتى كاسىبى شەكتى سەرىكتەستىگى قۇرىلعاننان بەرى، تۇيە شارۋاشىلىعىن جەرگىلىكتى ورىنداعى كەدەي مالشىلاردىڭ كەدەيلىكتەن قۇتىلۋىن، بايۋىن جەبەيتىن ءبىرىنشى كاسىپ جانە ەكونوميكالىق دامۋدىڭ تىرەكتى كاسىبى ەتىپ، «كاسىپورىن + كاسىپتىك سەلبەستىك كووپەراتيۆ + باعىمشىلىق بازاسى + كەدەي مالشى» سىندى كەدەيلەردى دالمە - ءدال سۇيەمەلدەۋ ۇلگىسىن قالىپتاستىرۋعا دەن قويدى.
  كەدەي مالشىلاردىڭ كەيبىرىنىڭ بانكەدەگى نەسيەسىن قايتارماۋى، نەسيە الۋى قيىن بولۋ سياقتى ماسەلەلەرگە مەڭزەس، ۋاڭيۋان سەرىكتەستىگى شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ جاعدايىمەن بىرلەستىرىپ، قارىز اقشا بەرۋ، نەسيەگە كەپىل بولۋ، ۋاكىلدىك ساۋداگەر قارجى شىعارۋ سياقتى 3 ءتۇرلى تاسىلمەن فينانستىق قولداۋ كورسەتىپ، ءار جىلى 10 ميلليون يۋاننان استام ارنايى قارجى قۇراپ، ءار كەدەي مالشىنىڭ كەمىندە 100 مىڭ يۋان ءوسىمسىز نەسيە الۋىنا كومەكتەسىپ، كەدەي مالشىلار ءۇشىن سۇيەمەل قارجى ۇسىنىپ، ولاردىڭ «نولدىك سالىم» نەگىزىندە كەدەيلىكتەن قۇتىلۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
  كەدەي مالشىلارعا كومەكتەسۋ ءۇشىن، ۋاڭيۋان سەرىكتەستىگى ونىمدەردى تاپسىرىسپەن ساتىپ الىپ، كەدەي باعىمشىلاردىڭ تولىمدى تازا سۇتتەرىن ۇيلەرىنەن ساتىپ الىپ تۇردى.
  قاراماعاي قالاشىعىنىڭ مالشىسى مانات نۇردانبەك ۇلى «مەندە 200 تۇيە بولادى، ايىنا 40 مىڭ يۋان تابىس تابامىن» دەپ ەشقاشان ويلاپ كورمەگەن ەدى.
  «2010 - جىلى ۋاڭيۋان سەرىكتەستىگىنىڭ كەپىل بولۋىمەن جۇمىس باستاۋىما 200 مىڭ يۋان نەسيە الىپ، تۇيەنى تاپسىرىسپەن باعۋدى باستادىم»، - دەيدى مانات.
  ەرىنبەي ەڭبەكتەنگەن جانە جەرگىلىكتى ۇكىمەت پەن كاسىپورىننان قولداۋ العان ماناتتىڭ تۇرمىسى كۇن سايىن جاقسارا ءتۇستى.
  «قازىر ءبىز جاقتا تۇيە باعاتىن مالشىلار كەدەيلىكتەن تۇگەل قۇتىلدى، كەلەسى قادامدا ەندى دوڭگەلەك داۋلەتكە جەتىپ، باقىتتى، جارقىن ءومىر نىساناسىن جۇزەگە اسىرامىز. ءبىز قازىر سالاماتتى تۇيە شارۋاشىلىعىن قالىپتاستىرىپ جاتىرمىز، تۇيەڭ جاقسى بولسا، ءونىمىڭ دە ساپالى بولادى، ءبىز وسى نىسانانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ونان ارى قۇلشىنۋىمىز كەرەك»، - دەيدى چىن گاڭلياڭ.
  ۋاڭيۋان سەرىكتەستىگى 2007 - جىلى قۇرىلعاننان قازىرگە دەيىن، بۋرىلتوعاي اۋدانىنىڭ تۇيەلەرى سول كەزدەگى 3000 باستان كوبەيىپ، قازىر 20 مىڭعا جەتتى، ۋاڭيۋان سەرىكتەستىگىنە ءسۇت وتكىزەتىندەر التاي، تارباعاتاي، ىلە سياقتى جەرلەردەن بولىپ 5000 وتباسىعا جەتىپ، از دەگەندە، 2200دەن استام از ۇلت كەدەي بۇقاراسىن كەدەيلىكتەن ءساتتى قۇتىلۋعا باستادى.
جاۋاپتى رەداكتورى : ريزا حاميت قىزى
ءبىز تۋرالىبىزبەن بايلانىسسايت كارتاسىگازەتكە جازىلۋحابار - ماقالا جولداۋ